Waar zie je de sociale kant van het plan terug in de praktijk?
“Je wilt door middel van sport en bewegen sterke gemeenschappen bouwen en vormen”, legt Roel uit. “Dat zit voor mij in het woord ‘sociaal’.” Hij noemt twee ontwikkelingen die volgens hem voortekenen zijn van het ontstaan van deze sterkere gemeenschappen. Zo staat Heerlen op het punt het aantal fte jongerenwerk met de helft uit te breiden. Voor de extra inzet geldt de focus: bewegen moet gebruikt worden om jongeren te bereiken en van daaruit ook aan andere doelen te werken.
Roel legt de reden achter die focus uit: “We zeggen als professionals vaak dat we jongeren niet bereiken. Maar waar krijg je ze wel voor op de been? Met beweegactiviteiten.” Die inzet moet jongeren ook de kans geven zelf uit te groeien tot rolmodel of jongerenwerker.
Daarnaast start een traject voor maatschappelijke diensttijd onder havo- en vwo-leerlingen. Zij vervullen 50 tot 60 uur bij verenigingen in Heerlen-Noord. Roel: “Bij vergelijkbare trajecten blijft uiteindelijk 10 tot 15 procent van de jongeren bij een vereniging betrokken. Zo ontstaat draagvlak en ruimte voor gemeenschapsvorming.”
Welke verandering is er zichtbaar in het onderwijs?
Het aandeel beweegactiviteiten binnen de rijke schooldagen is toegenomen. Volgens Roel laat dat zien dat opvang- en onderwijspartners het belang ervan sterker erkennen. Op één basisschool is bovendien een pilot gestart met de app van Move for Vitality.
Veertien leerkrachten gebruiken de app voor hun eigen beweging en krijgen dagelijks suggesties voor korte energizers met hun klas. Via een dashboard is te zien of de energizers worden uitgevoerd en waar ondersteuning nodig is. De investering? Slechts 14 abonnementen. De opbrengst: 14 leerkrachten én hun 280 leerlingen dagelijks meer in beweging. Twee andere scholen hebben zich inmiddels gemeld om te bespreken wat er nodig is om in het nieuwe schooljaar ook te starten.
Wat gaat er nog niet zoals gehoopt of waar zit de wrijving?
“We zitten in de voorbereiding voor de herontwikkeling van een sportpark”, vertelt Roel. “Wij willen gaan voor een torenhoog regionaal ambitieniveau, inclusief topsporthal voor bijvoorbeeld futsalinterlands. We moeten blijven knokken voor die maximale ambitie.”
Daarnaast werkt NPHLN op dit moment aan handelingsperspectieven voor drie focuswijken in Heerlen-Noord. Daarin worden fysieke ontwikkelingen, zoals veranderingen in de openbare ruimte en woningbouw, bij elkaar gebracht. De inzet is om bewegen daarin vanaf het begin als vanzelfsprekend onderdeel mee te nemen.
Dat proces vraagt om voortdurende scherpte. “We merken dat partners makkelijk terugveren naar hun traditionele routines.” Betrokken partners kijken vanuit hun eigen expertise en verantwoordelijkheden. Bewegen staat daardoor niet automatisch bij iedereen voorop. “Je moet lastige vragen blijven stellen om het institutionele comfort te doorbreken. Als mensen zeggen dat we weer aan het drammen zijn, bedanken wij ze voor het compliment. Dat is precies waarvoor we er zijn.”
Hoe meten jullie wat het Sociale Beweegplan uiteindelijk oplevert?
NPHLN volgt het programma als geheel aan de hand van meer dan honderd indicatoren en houdt daarnaast de directe resultaten bij. De volgende stap is onderzoeken wat de inzet maatschappelijk oplevert. In opdracht van NPHLN onderzoekt het Instituut voor Publieke Waarde onder andere wat de inzet op bewegen de maatschappij op de langere termijn kan opleveren.
“We willen niet alleen weten wat we direct hebben gerealiseerd, maar ook wat het maatschappelijk oplevert als je in een gebied zo groot als Heerlen-Noord inzet op bewegen.”
Waar wil je over een jaar staan?
Roel hoopt dat bewegen dan een vaste plek heeft gekregen in de handelingsperspectieven voor de drie focuswijken. Als daar bestuurlijk overeenstemming over is, kunnen de betrokken partijen de volgende stap zetten: het maken van een concrete uitvoeringsagenda en het organiseren van eigenaarschap.
“Ik hoop dat we bij toekomstige ontwikkelingen kunnen voortbouwen op wat we in deze drie focuswijken hebben gedaan. Dat we kunnen zeggen: zo hebben we het daar aangepakt en zo gaan we het nu weer doen.”
Volop in beweging
Het Sociale Beweegplan heeft bewegen in Heerlen-Noord niet alleen op de agenda gezet. Het werkt inmiddels door in ieder bestedingsvoorstel binnen de alliantie, in het onderwijs, het jongerenwerk, bij verenigingen en in plannen voor de leefomgeving. Deze ontwikkelingen laten zien wat er mogelijk is als partners samen de schouders eronder zetten en bewegen niet als los thema behandelen, maar als vanzelfsprekend onderdeel van de ontwikkeling van een gebied.
Zelf aan de slag met een Sociaal Beweegplan?
Samen met Nationaal Programma Heerlen-Noord ontwikkelden we een routekaart voor het maken van een Sociaal Beweegplan. Daarin deelt NPHLN de aanpak, ervaringen en lessen uit Heerlen-Noord. Niet als blauwdruk, maar als praktisch hulpmiddel om een plan te ontwikkelen dat past bij de opgaven, partners en inwoners in jouw gebied.
Bekijk de routekaart en ontdek hoe je zelf aan de slag kunt
