Advies Amsterdam UMC: Maak van bewegen een concreet thema voor meerdere ministeries

Slechts 45% van de Nederlanders beweegt voldoende, terwijl bewegen juist belangrijk is voor een goede gezondheid en welvaartsziekten zoals obesitas kan voorkomen. Om dit percentage op te schroeven, moet bewegen op beleidsniveau meer prioriteit aandacht  krijgen en is een integrale aanpak nodig die verschillende beleidsterreinen raakt.

Met andere woorden: samenwerking tussen de verschillende ministeries en overheidsinstanties is cruciaal voor een effectief beweegbeleid. “Meer mensen meer laten bewegen gaat verder dan het stimuleren van sporten. Het is een verantwoordelijkheid van alle overheidsdomeinen. Het gaat verder dan het beleid van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport”, zegt hoofdonderzoeker  promovenda Fleur Heuvelman.

Expliciete aandacht voor bewegen

“Alle beleidsmakers zouden het stimuleren van bewegen als concreet doel moeten nastreven”, licht Heuvelman de oproep van de onderzoekers aan de overheid toe. “Zo kunnen bijvoorbeeld ook beleidsmakers vanuit transport of ruimtelijke ordening expliciete aandacht schenken aan het stimuleren van bewegen. Door bijvoorbeeld goed te kijken naar mogelijkheden zoals deelfietsen   of door fietsverbindingen   beter te laten aansluiten op het openbaar vervoer en P+R plekken. Of stimuleer de aanleg van voldoende toegankelijke buitenspeelplaatsen.”

Voor zo’n domein-overstijgende aanpak  is geld nodig. “Door bewegen  hoog op de agenda te zetten en meer samen te werken kunnen de overheid, gemeenten en andere uitvoerende partijen de mate van bewegen  en daarmee de gezondheid van Nederlanders bevorderen.”

Stel concrete doelen

Met name in de Omgevingswet zien de onderzoekers allerlei mogelijkheden om mensen meer te laten bewegen. Heuvelman: “Eén van de doelen uit de Omgevingswet  is een gezonde fysieke leefomgeving. Maar bewegen staat niet expliciet benoemd en het is allemaal erg vrijblijvend geformuleerd. Iedereen gaat er verschillend mee om – of er zelfs omheen. Het zou beter zijn om concrete doelen of en maatregelen te formuleren die  expliciet gericht zijn op het behalen van gezondheidswinst.  Door voorwaarden te stellen aan de omgevingsplannen en bijvoorbeeld op te nemen dat er voldoende en groene ruimte moet zijn om te bewegen en genoeg verlichte voet- en fietspaden.”

Een mooi voorbeeld van stevig beleid voor bewegen is de nieuwe wetgeving voor basisscholen die sinds 1 augustus 2023 actief is. Daarin staat concreet dat scholen in het primair onderwijs verplicht tenminste 2 (les)uren bewegingsonderwijs per week dienen te geven.

Meetinstrument

De aanbevelingen voor een beweegvriendelijker Nederland van Heuvelman en haar collega’s zijn tot stand gekomen met behulp van de PA-EPI (Physical Activity Environmental Policy Index), een instrument om het nationaal overheidsbeleid en de verwezenlijkinguitvoering van dat beleid    in verschillende domeinen voor een gezonde beweegomgeving op systematische wijze te beoordelen en te monitoren. Zie hier het hele rapport.