Slim ontworpen plein brengt wijk in beweging

Waar dit plein vroeger een vrij kale, vooral functionele plek was, is het nu een levendige en uitnodigende ruimte waar jong en oud elkaar ontmoeten, sporten en spelen. Dit project laat zien hoe bewonersparticipatie en een doordachte inrichting leiden tot meer beweging en sociale cohesie.

Voor gemeenten en stedenbouwkundigen biedt het Driehoekspark waardevolle inzichten. Dirk Verhagen, stedenbouwkundige en mede-oprichter van Urban Synergy vertelde ons hoe je ervoor zorgt dat openbare ruimten niet alleen veilig en mooi zijn, maar ook écht uitnodigen tot beweging.

Het Driehoekspark direct na oplevering in vogelvlucht (fotograaf: Frank Hanswijk)

Een plek voor álle mensen

Het Driehoekspark is niet zomaar een speelplek. De nieuwe inrichting is namelijk gebaseerd op de wensen van gebruikers van het plein, zoals bewoners en leerlingen van de school aan het plein. Dat heeft geleid tot een plek die álle doelgroepen uitnodigt tot beweging:

• Kinderen kunnen zich uitleven op de grote speeltoren, schommels, trampolines en evenwichtsbalken. De speelzones zijn zo ingericht dat verschillende leeftijden hun eigen plek hebben zonder elkaar te hinderen.
• Jongeren hebben een multisportveld dat geschikt is voor voetbal, basketbal, volleybal en hockey. Dankzij flexibele belijning en haken voor netten kan het voor diverse sporten worden gebruikt.
• Volwassenen en senioren worden gestimuleerd om te wandelen dankzij brede, schaduwrijke paden en looproutes die aansluiten op alle omliggende straten. Strategisch geplaatste zitplekken maken het park een aantrekkelijke bestemming voor een ommetje – bijvoorbeeld met (klein)kinderen – en om met anderen in contact te komen.
• Gezinnen en buurtbewoners ontmoeten elkaar aan de picknicktafels of bij de lage tribune, die trouwens ook als buiten-leslokaal dient.

“Het resultaat van goed onderzoek vooraf is een plein dat niet alleen leuk is voor kinderen, maar waar de hele wijk actief gebruik van maakt.”

Een plein voor iedereen (fotograaf: David Rozing)

Bewegen door te spelen en ontmoeten

Veel parken en pleinen bevatten tegenwoordig fitnesstoestellen, maar uit het bewonersonderzoek bleek dat daar weinig behoefte aan was. Een pleintje verderop staan namelijk al dergelijke fitnesstoestellen. In plaats daarvan is ervoor gekozen om beweging te integreren in de manier waarop het plein gebruikt wordt. Dit is een waardevolle les voor andere gemeenten:

"Beweging hoeft niet altijd in de vorm van gescheiden sportfaciliteiten te worden aangeboden. Je kunt beweging ook integreren.”

Door speelse en toegankelijke elementen te integreren in het ontwerp, wordt beweging onderdeel van het dagelijks leven en versterk je met zo’n plein bovendien de sociale cohesie in een wijk.

Bewonersparticipatie: de sleutel tot succes

Een van de grootste succesfactoren van het Driehoekspark is de manier waarop bewoners vanaf het begin betrokken waren bij het ontwerp. En dit ging veel verder dan een standaard inspraakavond.

Om zoveel mogelijk bewoners te betrekken bij het nieuwe Driehoekspark, koos het projectteam voor een speelse en laagdrempelige aanpak. Er werden feestelijke bijeenkomsten georganiseerd, met muziek, hapjes gemaakt door buurtbewoners en zelfs een lokaal circus. Dit zorgde ervoor dat mensen niet alleen kwamen om mee te denken, maar ook omdat het gewoon gezellig was.  

Bewonersparticipatie op allerlei creatieve manieren (fotograaf: Jan van der Ploeg)

Daarnaast werden kinderen en volwassenen op een creatieve manier uitgenodigd om hun ideale plein vorm te geven. "We hebben knutselactiviteiten georganiseerd waarin kinderen hun droomplein konden bouwen en met VR-brillen konden bewoners het ontwerp alvast ervaren vanaf ooghoogte", vertelt Dirk.

"Als je ontwerpen tastbaar maakt en participatie niet ziet als een verplicht nummer – maar als een feestelijke en interactieve ervaring – dan krijg je veel meer waardevolle feedback en draagvlak terug.”  

Om ervoor te zorgen dat ook moeilijker bereikbare groepen, zoals jongeren en ouderen met verschillende culturen en achtergronden, betrokken raakten, werkten ze nauw samen met sleutelfiguren uit de wijk. De schooldirecteur, actieve buurtbewoners en organisaties zoals Thuis Op Straat speelden hierin een belangrijke rol. Dankzij hun netwerk en inzet voelde iedereen zich welkom om mee te praten en werd het park écht een project van en voor de buurt. 

Bewoners kregen een voorproefje van het nieuwe plein met een VR-bril (fotograaf: Jan van der Ploeg)

Door bewoners serieus te nemen en hun input zichtbaar terug te laten komen in het ontwerp, voelen zij zich eigenaar van het plein. Het plein is van de gemeenschap. Dit draagt bij aan het intensieve gebruik van de ruimte én aan het onderhoud ervan.

“Het kost misschien in het begin iets meer tijd, zo'n zorgvuldig participatietraject, maar dat krijg je dubbel en dwars terug later in het traject.”

Het Driehoekspark bewijst dat een goed ontworpen openbare ruimte mensen kan laten bewegen, zelfs zonder dat ze daar bewust mee bezig zijn. Dit project is een inspiratiebron voor gemeenten, woningcorporaties en stedenbouwkundigen die beweging en sociale cohesie willen bevorderen.

Dit plein sluit perfect aan op de Cirkel Beweegvriendelijke Wijken van de Beweegalliantie. Die richt zich op het realiseren van beweegvriendelijke wijken en dorpen in heel Nederland. Lees meer

 

De grote foto bovenaan het artikel is gemaakt door Frank Hanswijk.