Bij Ajax Foundation draait het om het inspireren van Amsterdamse jongeren om hun talenten te ontdekken, te ontwikkelen en verder te brengen. Ze richt zich op heel Amsterdam, met Zuidoost als groot onderdeel van haar werkgebied. Dat is de achtertuin van de ArenA en een NPLV-gebied. Per seizoen bereikt Ajax Foundation met haar projecten ruim 20.000 jongeren. Tijdens dit werkbezoek deelde ze open wat werkt en waar ze tegenaan liep. Het verhaal begon bij onze ambassadeur Miquel Pocorni, en dat bleek een mooie opmaat.

Het begint met verbinding

Miquel Pocorni haalde zijn levenslessen uit basketbal. En dan vooral uit de obstakels waar hij daarbij tegenaan liep: blessures, hulp durven vragen, revalideren, discipline. In Beverwaard, zijn eigen wijk, heeft hij zich na zijn sportcarrière ingezet om de omstandigheden in de wijk te verbeteren, met name de omgeving voor jongeren.

Wat hem betreft draait het daarbij om verbinding. Jongeren hebben behoefte aan relatie, aan gezien worden, aan presteren en aan groei. Dat samen laten komen is een uitdaging, en het laat zich niet vanachter een bureau organiseren. Hij ging zelf naar de jongeren toe. Stapte in hun leefwereld, toonde oprechte interesse en liet ze initiatief nemen. Daarvoor is tijd en ruimte nodig, en dat is voor professionals vaak een obstakel. Doordat Miquel die tijd en ruimte kreeg in zijn werk, kon hij allerlei partijen rond de jeugd met elkaar verbinden.

Zijn advies voor wijken: begin met wie je wel hebt, dan krijg je vanzelf wie je nog niet hebt. Bij hem begon het met één jongere, daarna waren het er twee, en zo ging het door. Het begint ook bij jezelf: wat heb ik als volwassene te bieden? Bij hem was dat mentorschap, een grote broer zijn, gesprekken voeren die ze nergens anders konden voeren. Jongeren zijn nog midden in hun ontwikkeling en willen graag ontdekken, maar hebben daarvoor een kans nodig. En wie echt wil weten wie ze zijn, mag vragen stellen. Angst en schaamte loslaten helpt je verder, en dat is ook wat jongeren zelf willen.

Talent ontdekken en ontwikkelen

Die verbinding zagen we terug bij Ajax Foundation. De kracht van de coaches zit in wat ze zelf bij Ajax hebben meegekregen en wat ze in hun leven hebben meegemaakt. Darren begon in de jeugdopleiding van Ajax, werd profvoetballer en kreeg onderweg tegenslag te verwerken. Hij weet hoe dat voelt. Als hij jongeren handvatten geeft om met hun emoties om te gaan, put hij uit zijn eigen ervaring, en dat merken ze. Ook de andere rolmodellen, oud-spelers en trainers van Ajax, hebben een eigen verhaal. Het Ajax-logo maakt ze herkenbaar, hun ervaring maakt ze geloofwaardig.

De Ajacied

Die verbinding krijgt houvast in de waarden van Ajax. Alle projecten van Ajax Foundation zijn gebouwd op de drie kernwaarden van de club, en op ‘de Ajacied’. Dat zijn elf waarden waar elke Ajacied naar leeft, van verantwoordelijkheid en respect tot plezier, samenwerken, initiatief en creativiteit. Ajax is daarbij het middel, de waarden gaan over sport en over het leven. Jongeren leren ze kennen en gebruiken ze in de les en op het veld. Zo ontdekken ze talenten waarvan ze zelf vaak niet wisten dat ze die hadden.

En waarden komen het beste aan als je ze doorleeft, zo merkten de coaches. Show, don’t tell. Aan het eind van een Life Skills-dag op school (een dag waarop de coaches van Ajax de school ‘overnemen’) ontvangen de kinderen een bal waar de waarden van Ajax opstaan. Ze mogen hier alleen mee spelen als ze zich aan die waarden houden. Zo krijgen ze een plek in het dagelijkse gedrag.

Plezier als vertrekpunt

Plezier is een van die waarden en tegelijk het uitgangspunt van de hele aanpak. Een deelnemer uit het publiek zei het zo: “Als je ergens plezier uit haalt, kun je altijd 100% geven”. Daarom houden de coaches de drempel laag. Wie niet wil rennen, gaat wandelen en bouwt langzaam op naar joggen. Merk je dat het leuk is, dan haal je er vanzelf meer uit. Zo komen ook jongeren in beweging die niet meer durven te sporten of er niet van houden.

Tijdens een korte workshop mochten we het zelf ervaren. Onder leiding van Darren stonden we in tweetallen tegenover elkaar, met een bal in ons midden. Op de commando’s hoofd, schouders, knie en teen kreeg hij ons in beweging. De focus lag op het woord ‘go’, want vanaf dan moesten we de bal eerder pakken dan onze tegenstander. Laagdrempelig, energiek, grappig. En door het plezier dat je voelt, doe je zonder na te denken mee. Zo werkt de aanpak ook bij jongeren.

Van ervaren naar begrijpen

Elk project binnen de leerlijn heeft een theoriedeel en een sportdeel, en in de Ajax Challenge zie je dat goed. In dit negenweekse programma voor mbo-studenten krijgen de jongeren eerst theorieles. Daarna volgt een sportles waar ze de theorie toepassen. De Challenge draait om de vraag “Wat is jouw droom en hoe kom je daar?” Het gaat over discipline en identiteit: waar leef je voor, wat vind je belangrijk, en hoe pas je dat toe op alles in je leven? Op het trainingsveld zagen we de Challenge in de praktijk. Na een ochtend over initiatief nemen bedachten de jongeren zelf de spel- en sportvormen van die les.

Op weg naar je droom loopt niet alles volgens plan, en ook daar oefenen de jongeren mee. In de praktijk kwam tijdens het werkbezoek zelf meteen een mooi voorbeeld: het filmpje waarmee Darren de Challenge wilde introduceren, wilde niet starten. Hij maakte er een natuurlijk bruggetje van naar het vijf-G-model, een model dat jongeren helpt om te gaan met onverwachte situaties en tegenslag. In de lessen wordt het toegepast tijdens het sporten, bijvoorbeeld wanneer een doelpunt ineens niet telt. Hoe reageer je dan? Bewegen wordt een oefenplek voor gevoel en gedrag, en het leven biedt genoeg gelegenheid om dat toe te passen.

Eerder dit jaar liepen we een ochtend mee met een Challenge-les over discipline. Lees hier hoe Darren en zijn collega’s de jongeren meekrijgen.

Zaadjes planten, jaar na jaar

Ajax Foundation plant zaadjes: de leerlijn begint in groep 1 van de basisschool en loopt via het voortgezet onderwijs door tot het mbo (zie kader). Op scholen zijn de coaches vaak maar één dag, dus de vraag is hoe je die impact verlengt. Daar werkt Ajax Foundation aan met beweegtussendoortjes voor in de klas, waarmee docenten zelf aan de slag kunnen als de coach weer weg is. Eind dit jaar start Ajax Foundation ermee op basisscholen in Amsterdam.