SportUtrecht zet in op structurele verandering met Duurzaam naar de sportclub

We spreken hierover met Eline Wessels (foto rechts) en Josta Meijers (foto links) van SportUtrecht en Frank Kwanten, netwerkregisseur actieve mobiliteit bij de Beweegalliantie. Samen schetsen zij de uitdagingen én kansen rond duurzame mobiliteit richting de sportclub. 

Daarom dit onderzoek  

“Sportclubs zijn een logische plek om te werken aan een structurele gedragsverandering”, legt Eline Wessels uit. “Het is namelijk een vast en terugkerend reisdoel in de week, verenigingen hebben veel bereik en er is vaak een sterke sociale dynamiek aanwezig. Er zijn landelijk al verschillende pilots geweest, maar die waren altijd kortlopend. Daardoor was er nooit de mogelijkheid om te meten of ze ook echt tot structurele gedragsverandering leiden. Terwijl het potentieel enorm is: in de amateursport gaat het om een CO₂uitstoot van 1,3 megaton per jaar. Daarvan kan in theorie 60% worden bespaard.” 

Gezondheid, veiligheid en autonomie

Naast de milieu-impact benadrukt Wessels ook de gezondheidswinst: “Door van actieve mobiliteit een gewoonte te maken, zullen meer mensen aan de dagelijkse beweegnorm voldoen. Bovendien verklein je parkeerdruk en vergroot je de verkeersveiligheid rond sportclubs.” 

Frank Kwanten vult aan: “Een ander groot voordeel is autonomie: kinderen zijn minder afhankelijk van ouders die hen met de auto brengen.” Zelfstandig reizen vanaf 8 jaar is een belangrijk speerpunt van de provincie Utrecht, beaamt ook Josta Meijers. “Maar eerlijk is eerlijk”, gaat Frank verder. “Gedragsverandering is weerbarstig. Als je nog steeds makkelijk voor de ingang van de club kunt parkeren, dan pakken mensen sneller de auto. Je hebt zowel de wortel als de stok nodig.” 

Van pilots naar een intensieve aanpak 

De afgelopen jaren liepen er verspreid door het land diverse pilots, maar die liepen merendeels stuk op korte looptijd of beperkte middelen. Meijers legt uit: “Na drie tot zes maanden stopten de projecten. Zonde, want er gaat veel tijd en geld in zitten om clubs en leden te leren kennen. Daarom kiezen wij nu bewust voor een intensief driejarig traject. Daarmee kunnen we zowel korte- als langetermijneffecten meten én bijsturen als dat nodig is.” 

Het Impactloket als springplank 

Met steun van het Impactloket van de Beweegalliantie zette SportUtrecht de eerste stappen richting dit driejarige traject. Wessels: “Dankzij het Impactloket hebben we in februari een bijeenkomst met experts kunnen organiseren en de voorbereidende fase kunnen financieren. Daar konden we de huidige stand van zaken delen, leren van eerdere pilots en samen met partners als het Mulier Instituut en gedragsbureau Duwtje bepalen welke doelgroepen we het beste kunnen onderzoeken.” 

Doelgroepgerichte aanpak 

Uit dit vooronderzoek kwamen voetbal, hockey en tennis naar voren als sporten waar de grootste winst te behalen valt. Meijers: “Deze sporten hebben een groot en divers ledenbestand en kennen een hoge CO₂-uitstoot. Door gedragstypen op te halen, in drie werelden die vergelijkbaar zijn, kunnen we belemmeringen en overeenkomsten zoeken en interventies inrichten op de gemene deler. Vervolgens kijken we waar dit aanslaat en schaven we dit per sport bij, tot we goedwerkende interventies hebben die echt aansluiten bij de sporters.” 

Volgens Kwanten is de doelgroepgerichte aanpak cruciaal: “Je moet keuzes maken. Bij welke sport, in welke leeftijdsgroep en op welke momenten wordt de auto het meest gebruikt? Als je dat scherp hebt, kun je heel gericht stimuleren dat leden vaker de fiets naar de sportclub pakken.” 

Samen duurzame keuzes maken 

Om het project een vliegende start te geven is SportUtrecht op zoek naar samenwerking en financiering. Wessels: “We zijn op zoek naar gemeenten, sportclubs en sportbonden die dezelfde uitdagingen ervaren. En we richten ons specifiek op financiers die ons driejarig onderzoek mogelijk kunnen maken.” 

Volgens Kwanten is dit ook breder relevant: “Het thema duurzame mobiliteit naar de sportclub raakt aan ruimtelijke ordening, gezondheid en duurzaamheid. En het is niet alleen een taak van gemeenten. Sportverenigingen hebben al een sterke binding met hun leden. Juist daar ligt een kans om duurzame keuzes bespreekbaar en haalbaar te maken.” 

Blijvende verandering  

Meijers vat samen: “Wie meedoet, draagt bij aan het verduurzamen van mobiliteit, aan veiligere sportomgevingen en aan meer beweging onder leden. Dat past niet alleen binnen sportbeleid, maar ook in de energietransitie en bredere duurzaamheidsdoelen.” 

Kwanten besluit: “Tot nu toe schieten we vaak met een blinddoek op. Dit project haalt die blinddoek weg. We leren welke interventies echt werken en kunnen bijsturen waar nodig. Dat maakt de kans op blijvende verandering veel groter.” 

Wil je meedenken of bijdragen aan dit initiatief?  

Neem contact op met Eline Wessels van SportUtrecht via eline.wessels@sportutrecht.nl.