Geef ouderen beweegvrijheid
Ouderen bewegen minder dan jongere generaties, terwijl juist beweging bijdraagt aan zelfstandigheid, gezondheid en sociale verbinding. Gemeenten spelen hierin een sleutelrol: met de inrichting van straten, brede stoepen, bankjes en routes kan elke buurt uitnodigen tot een ommetje. De Beweegalliantie heeft in Communities of Practice in Zaanstad, Woerden en Den Haag en talloze andere gesprekken belangrijke lessen en werkzame elementen verzameld die we graag met je delen.
Op deze pagina vind je hoe je als gemeente kunt werken aan een beweegvriendelijke leefomgeving voor ouderen, van beleid tot praktijk. Je leest hoe andere gemeenten dit aanpakken, welke kennis en instrumenten beschikbaar zijn en hoe de Beweegalliantie hierbij kan ondersteunen.
Home Geef ouderen beweegvrijheid
Wat kunt u als gemeente concreet in beleid doen?
Lees meer Integraal beleid
Veranker beweegvriendelijkheid expliciet in omgevingsvisies, -plannen en wijkuitvoeringsplannen. Zo wordt bij herinrichting, vergunningen en nieuwbouw standaard gekeken naar bewegen. Structureel beleid is essentieel om beweging mogelijk te maken.
Lees meer Borging van budget en kwaliteit
Een inclusieve gemeente vraagt om een toegankelijke openbare ruimte waar structureel in wordt geïnvesteerd. Reserveer daarom een vast budget voor essentiële elementen zoals bankjes, toiletten en veilige looproutes, en stel een regisseur aan om de samenwerking tussen afdelingen te stroomlijnen. Hanteer daarbij strikte kwaliteitsnormen voor bijvoorbeeld stoepbreedte en drempels.
Lees meer Monitoring & participatie
Betrek ouderen en belangenorganisaties vanaf het begin. Organiseer schouwen om knelpunten en kansen te zien en monitor de effecten op beweeggedrag. Dit ondersteunt betere beslissingen en zicht op impact
Het wiel is al uitgevonden. Er zijn al diverse middelen en publicaties die gemeenten helpen om beleid en praktijk voor een beweegvriendelijke leefomgeving vorm te geven.
Naar de infographic Infographic Verleiden om te Lopen
Deze infographic is speciaal ontwikkeld om beleidsmakers te inspireren met kennis en praktijkvoorbeelden over de waarde van wandelen en lopen. De focus ligt op het stimuleren van gedrag, waarbij het belang van een uitnodigende inrichting van de stedelijke ruimte wordt benadrukt.
Naar de toolbox Toolbox Lopen Stimuleren
Deze toolbox bevat zes onderdelen voor iedereen die loopbeleid wil vormgeven: de toegevoegde waarde van lopen en loopbeleid, praktijkvoorbeelden, een inhoudsopgave met mogelijke thema’s, een stappenplan, een overzicht van rollen en taken en tips voor situaties waarin nog geen loopbeleid bestaat.
Bekijk het aanbod Veilig Verkeer Nederland: opfrissen
Veilig Verkeer Nederland (VVN) biedt diverse opfrismogelijkheden van een fysieke cursus tot een cursus online en zelfs een echte opfris-Quiz. Ook vind je hier de verkeersregels en tips en hulpmiddelen.
Creëer een beweegvriendelijke omgeving Beweegvriendelijke omgeving
Op deze website vind je meer informatie over het inrichten van een beweegvriendelijke omgeving. Dit is een inclusieve leefomgeving die mensen faciliteert, stimuleert en uitdaagt om te bewegen, spelen, sporten en ontmoeten. Zo’n omgeving ontstaat niet vanzelf. Hoe zorg je ervoor dat je de openbare buitenruimte zo uitnodigend, veilig en toegankelijk mogelijk inricht? Hier vind je tips, praktijkvoorbeelden, inspiratie en handvatten.
Naar de atlas Atlas Beweegvriendelijke Omgeving
Dit interactieve instrument biedt beleidsmedewerkers, buurtsportcoaches en planologen inzicht in voorbeelden van beweegvriendelijke omgevingen in heel Nederland. De atlas bevat een kaart waarop je kunt filteren op provincie, doelgroep en beweegvorm, en beschrijft per voorbeeld de toegepaste hardware, software en orgware, ontwerpprincipes en succesfactoren.
Naar de website Leeromgeving Beweegvriendelijke Buurt
Hier vind je een grote verzameling kennis en instrumenten voor het werken aan een beweegvriendelijke omgeving. Zoek of navigeer via thema’s zoals beleid, sport & bewegen, inwonerparticipatie, samenwerken en fysieke omgeving. De site bevat praktische tools zoals scans, financieringswijzers, observatie-instrumenten en vragenlijsten.
Naar de website Website Natuur op Recept
De website Natuur op Recept biedt een mooi overzicht van de voordelen van wandelen in de natuur. Ook wordt er uitgelegd hoe eerstelijns professionals kunnen verwijzen naar natuurwandelen:
Lees meer De Basisset indicatoren Gezonde Leefomgeving
Deze set helpt gemeenten om systematisch inzicht te krijgen in de kwaliteit van de fysieke leefomgeving. De set bevat objectieve indicatoren over luchtkwaliteit, geluid, groen, bewegen, veiligheid en wonen. Deze indicatoren maken zichtbaar welke factoren bijdragen aan een gezonde, actieve en beweegvriendelijke leefomgeving en waar kansen liggen om wandelen voor ouderen aantrekkelijker en toegankelijker te maken.
Naar de gids De Inspiratiegids Beweegvriendelijke Omgeving
Deze gids biedt gemeenten, buurtsportcoaches en andere professionals praktische handvatten om de openbare ruimte zo in te richten dat álle inwoners – inclusief ouderen – vaker naar buiten gaan en in beweging komen. Het hulpmiddel bundelt kennis over beweegvriendelijke omgevingen, toont concrete voorbeelden uit gemeenten en geeft tips voor ontwerp, gedrag en samenwerking.
Open de hand-out Hand-out 'Jouw Beweegroute'
In deze hand-out ‘Jouw Beweegroute’ vind je onder andere:
> Concrete inzichten over de doelgroep 50–67 jaar
> Praktische testplannen om aannames te toetsen
> Gesprekstools om echt in gesprek te komen
> Handvatten om samen te werken met (ook minder voor de hand liggende) partners
Download het handboek Handboek ABCD-Beweegcommunity's
Wil je praktisch leren hoe je bewoners verbindt en een beweegcommunity opbouwt? Dan is het Handboek: ABCD-Beweegcommunity iets voor jou. Het handboek is speciaal ontwikkeld voor enthousiaste buurtbewoners, initiatiefnemers, sleutelpersonen en beweegprofessionals die in wijken, dorpen en buurten beweging, gezondheid en verbinding willen stimuleren.
Gemeente Zaanstad: De Integrale Aanpak in de Omgevingsvisie
Zaanstad heeft ‘Bewegen en Gezondheid’ als randvoorwaarde opgenomen in de Omgevingsvisie. Hierdoor worden bij nieuwbouw, herinrichting en groenbeheer automatisch de belangen van ouderen en langzaam verkeer meegewogen. De gemeente focust op veilige, samenhangende en drempelvrije routes tussen woningen, voorzieningen en openbaar vervoer.
Lees verder Gemeente Den Haag: Het 'Zitbankjesbeleid'
Goed kunnen zitten stimuleert wandelen. Den Haag ontwikkelde samen met ouderenbonden een beleid voor openbare zitplekken. Via wandelingen met ouderen is bepaald waar nieuwe bankjes nodig zijn en aan welke eisen ze moeten voldoen (hoogte, rug- en armleuningen). Hierdoor verkleint de stad de afstand tussen rustpunten op belangrijke looproutes en wordt een ommetje voor ouderen veel toegankelijker.
Lees verder Gemeente Groningen: Sportief Kapitaal als motor voor beweging
In Groningen wordt gewerkt met het concept Sportief Kapitaal, waarin sport, zorg, het sociaal domein en bewonersinitiatieven worden verbonden om zoveel mogelijk inwoners in beweging te krijgen. De aanpak benut de kracht van buurten: bewoners, verenigingen en professionals bepalen samen welke activiteiten passen bij de wijk en welke ingrepen drempels wegnemen. De nadruk ligt op sociale ontmoeting en laagdrempelige, veilige activiteiten voor alle leeftijden.
Lees meer De Gezonde Kilometer
Dit initiatief maakt onderdeel uit van het programma Gezonde Slagkracht Woerden, waarin onderwijs, jongeren, senioren, ondernemers en sportadviseurs samenwerken aan activiteiten zoals Stapjefitter, Samen Fit en Vitaal om zoveel mogelijk inwoners in beweging te krijgen. Door bestaande initiatieven en budgetten te benutten, bleven de kosten laag en konden de activiteiten ook na afloop van subsidies worden voortgezet.
Naar de cirkel Cirkel Ruimte voor Lopen voor Ouderen
Gemeenten, zorgorganisaties en experts werken in deze cirkel samen aan beweegvriendelijke buurten en dorpen. Deze cirkel werkt als een lerend netwerk.
Wil je meer weten of ook aan de slag met het thema lopen voor ouderen in beleid en/of aanpakken? Neem contact op met cirkeltrekker Rutger de Graaf.
Meer informatie Experts
Heb je tijdelijk deskundigheid nodig op het gebied van bewegen binnen domeinen als werk, zorg, onderwijs, actieve mobiliteit, vrije tijd of leefomgeving? De Beweegalliantie koppelt je aan ervaren experts die direct inzetbaar zijn voor advies of begeleiding.
Naar de aanpak Whole System in the Room-aanpak
Deze aanpak brengt lokale partijen bij elkaar om samen knelpunten én kansen voor bewegen in kaart te brengen. Zo ontstaat er een gedragen, domeinoverstijgende aanpak die leidt tot duurzame oplossingen.