Bruggen bouwen: de samenwerking met Coalitie Leefstijl in de Zorg
Regelmatig bewegen is gezond, en kan bijdragen aan een oplossing voor allerlei gezondheidsvragen. Daarom werken we samen met Coalitie Leefstijl in de Zorg. Deze coalitie heeft als missie om leefstijl een integraal onderdeel te maken van de reguliere zorg voor mensen met een gezondheidsklacht, aandoening of ziekte. Wat doet de Coalitie en hoe versterken we elkaar? We spraken met Hanneke Molema van TNO en Yvonne Spies van de Patiëntenfederatie Nederland, beiden als programmamanagers verantwoordelijk voor de Coalitie.
Meer mens, minder patiënt
De Coalitie is ontstaan vanuit het Integraal Zorgakkoord. Hierin is een pijler “gezond leven en preventie” opgenomen, met daarin de afspraak om een coalitie op te richten. Inmiddels bestaat de Coalitie uit ruim 20 deelnemende organisaties en ligt de dagelijkse organisatie bij NFU, Vereniging Arts & Leefstijl, TNO en Patiëntenfederatie Nederland. Hanneke is betrokken vanaf het allereerste begin. ‘Samen met de Patiëntenfederatie heb ik de verkenning voor de coalitie mogen doen. Wat is leefstijl in en vanuit de zorg, en wat is het ook niet? Wat is er nodig om dit in de zorg te implementeren? En hoe informeren en betrekken we mensen met een klacht, aandoening of ziekte? Want leefstijl is immers niet iets van de zorg, maar van mensen zelf.’ Yvonne: ’De Patiëntenfederatie is betrokken om het perspectief van de patiënt centraal te zetten. Onze visie is: meer mens, minder patiënt. Bij preventie wordt vaak gedacht aan mensen die nog niet ziek zijn. Maar je kan ook heel goed aan leefstijl en gezondheid werken als je al een aandoening of zorgvraag hebt. En daar was en is nog te weinig aandacht voor.’
Oude wijsheid in een nieuw jasje
In de oudheid wisten ze het al: het aanpassen van je leefstijl is een krachtig medicijn. Hanneke vertelt: ’Honderden jaren lang kon de dokter niet echt anders dan voeding, beweging en slaap adviseren. Door technologische en medische vooruitgang draait veel zorg nu om medische verrichtingen. Dat heeft ons veel vooruitgang gebracht. Maar er een transitie gaande: van ziekte en zorg naar gezondheid en gedrag. Omdat in de zorg mensen en middelen schaars worden, maar bovenal omdat we op zoek zijn naar de best passende zorg.’ Yvonne: ‘Veel mensen gaan met een klacht naar de dokter en hopen met een pil naar huis te gaan die alles oplost. Maar vaak is meer of iets anders nodig. Vanuit de Coalitie stellen we als eerste vraag centraal: ‘Dokter, wat kan ik zelf doen?’. Daarna en daarnaast kijken we welke leefstijlondersteuning of -zorg nodig en mogelijk is. Dat klinkt makkelijk, maar in de praktijk is dit lastig. Zo ondersteunt de huidige financieringssystematiek vooral medische verrichtingen en niet de inzet op gezondheid. En ervaren zorgprofessionals niet altijd (of nog niet) voldoende handelingsperspectief. En, ook niet onbelangrijk, de transitie vraagt zowel van patiënten als professionals om gedragsverandering.’
Bekijk hier de video Bewegen helpt: ervaringsverhaal
'Met pillen alleen gaat het niet lukken.' Ervaringsdeskundige Ronnie Mellendijk vertelt in een video hoe bewegen hem helpt bij de ziekte van Parkinson.
Lees hier de inzichten Lessen van Beweeghuis Maastricht-Heuvelland
Bij het Beweeghuis werken medisch specialisten van het Maastricht UMC+, huisartsen, fysiotherapeuten en beweegcoaches werken intensief samen. Met als doel om de best mogelijke beweegzorg en -begeleiding te bieden. Lees hoe zij het net even anders doen.
Lees hier het interview Inspirerend: zo brengt Frank Kanhai mensen in beweging
In gesprek met Frank Kanhai, die zich al langer dan een decennium inzet als verbinder en organisator van wandelingen. “Wandelen is goed voor lichaam en geest, je ontmoet mensen én je ziet hoe mooi Nederland is.”
Zorg is maar een klein stukje van het leven
Iedereen die wel eens vol goede voornemens heeft geprobeerd gezondere gewoontes aan te nemen, weet hoe uitdagend het veranderen van je gedrag kan zijn. Een ondersteunende omgeving is daarom hard nodig. Hanneke legt uit: 'Mensen leven thuis, op het werk en in hun eigen leefomgeving. En hoewel er zich in de zorg impactvolle momenten afspelen, is de zorg vaak maar een klein stukje van iemands leven. Daarom moeten we leefstijl niet alleen in de zorg, maar ook daarbuiten aankaarten. In de basis zeggen wij: als de leefomgeving gezonder is, is gezonder gedrag makkelijker vol te houden en worden mensen minder ziek. En tegelijkertijd hebben wij als Coalitie een aantal dingen te doen om gezondheid en gedrag in de zorg meer centraal te zetten.’
Yvonne: ‘In onze Coalitie-illustratie hebben wij ingezoomd op het zorgdomein. Zo konden we uitlichten waar in de zorg de aanknopingspunten voor gezondheid en gedrag zitten. Onze focus ligt tenslotte daar. Maar het is natuurlijk andersom: mensen zijn maar een korte tijd onderdeel van de zorg, en de rest van de tijd leven ze in hun eigen omgeving. In de illustratie zijn dit de groene vlakken.’
Bruggen bouwen
Yvonne: ‘Je wil dat een patiënt aan tafel bij een zorgverlener samen het gesprek kan voeren over wat passende zorg is. Dat kan een combinatie zijn van medische zorg en leefstijl. Het kan ook dat je eerst aan je leefstijl werkt, nog voor medicatie of een ingreep wordt ingezet. Eenmaal thuis begint dan de uitdaging voor iemand zelf. Het kán zijn dat iemand denkt: oké, ik ga zelf meer bewegen en bijvoorbeeld met wandelen begint. Maar het kan ook zijn dat iemand dat moeilijk vindt. Omdat diegene niet weet wat er in de wijk aangeboden wordt of niet alleen durft. En dat is waar de Beweegalliantie actief is. Om te kijken wat er allemaal al gebeurt in de wijken en de gemeenten, en welk beweegaanbod er is.’ Hanneke: ’Wij bouwen met de Beweegalliantie de brug tussen de leefomgeving en de zorg, zodat de paden op elkaar aansluiten. Want een dokter kan wel tegen een patiënt zeggen: probeer wandelen eens. Maar als de patiënt woont in een buurt zonder parken en zonder fatsoenlijke wandelpaden, dan ga je niet wandelen. Op dit moment is sprake van allerlei clubjes, systemen en eilandjes, en deze willen we met elkaar verbinden. Dus het is heel belangrijk dat in het zorgdomein het gesprek over leefstijl gevoerd wordt én dat in het sociale domein inzichtelijk is welk aanbod voor wie beschikbaar is en hoe.’
Leestip: Erik Lenselink van de Beweegalliantie werd andersom ook geïnterviewd door Coalitie Leefstijl in de zorg! Lees hier het interview
Meer weten over het domein zorg?
Lees meer over wat we doen in het domein zorg via onze verschillende cirkels.
Voor jou geselecteerd:
Lees verder Maak kennis met de kopman van het Beweegpeloton: Gerben van Duin
Lees verder 5 W’s aan de wethouder: Arjen van Drunen