Toen Marcia Navest 23 jaar geleden een longtransplantatie onderging, stond haar wereld op zijn kop. De gemiddelde levensverwachting na zo'n ingreep was destijds slechts 6,5 jaar. Vandaag, bijna vier keer zo lang later, is Marcia niet alleen springlevend, maar ook actief in de sportwereld, tot op internationaal niveau. Haar verhaal laat zien hoe veerkracht, leefstijl en beweging het verschil kunnen maken.

Van rolstoel naar tennisbaan

Voor haar transplantatie zat Marcia in een rolstoel, afhankelijk van zuurstof. "Opgeven was geen optie," vertelt ze. "Dat betekende letterlijk het kerkhof." Dankzij een jarenlange samenwerking met haar fysiotherapeut ging ze zo fit mogelijk de operatie in. Dat betaalde zich uit: na twintig dagen mocht ze alweer naar huis. Diezelfde fysio begeleidt haar nog steeds, inmiddels al 25 jaar. Soms om haar extra te stimuleren, soms om haar juist af te remmen. Want na de operatie wilde Marcia vooral één ding: bewegen. “Ik kon eindelijk weer. Ik had ineens lucht. Van nooit kunnen sporten ging ik naar 2 à 3 uur per dag in de sportschool. Toen zei mijn fysio: ‘Ik wil je twee weken niet zien. Je doet veel te veel.’ Ik moest opnieuw leren doseren.”

De kracht van bewegen

Marcia’s artsen benadrukken dat haar gezonde leefstijl een cruciale rol speelt. “Ik let op mijn voeding, ik beweeg veel en ik ben nooit te zwaar geweest,” zegt ze. Sport is voor haar meer dan een hobby; het is een levenslijn. Ze traint meerdere keren per week, speelt tennis en neemt deel aan de Europese en Wereldspelen voor getransplanteerden. “Bewegen is niet vanzelfsprekend, maar wel essentieel. Prednison en andere medicijnen breken spieren af. Als je stilzit, word je alleen maar zwakker.”

Maar ze ziet ook wat er ontbreekt in de zorgketen. Waar zij zelf haar weg vond, ziet ze anderen na hun transplantatie thuis op de bank belanden: zonder begeleiding, zonder doorverwijzing en zonder idee wat ze wél mogen. “Je wordt ontslagen uit het ziekenhuis met ‘je moet bewegen’. Maar hoe? Waar? Met wie? Als je niet zo eigenwijs of mondig bent als ik, loop je makkelijk vast.”

Diabetes: de dagelijkse uitdaging

Naast haar transplantatie leeft Marcia met taaislijmziekte en diabetes type 1. “Mijn transplantatie is een feit – daar let ik op met sporten en medicijnen. Maar diabetes? Daar ben je 24/7 mee bezig.” Toch laat ze zich niet tegenhouden. “Hoe meer ik sport, hoe beter mijn suikers. Het vraagt planning, maar het is het waard.”

Verbinding en lotgenoten 

Sport bracht Marcia niet alleen gezondheid, maar ook een netwerk. Via de organisatie Transfit vond ze gelijkgestemden. “Je begrijpt elkaar. Je deelt tips, ervaringen en soms gewoon een luisterend oor. Dat maakt echt verschil.”

Wat kan beter?

Volgens Marcia is er nog veel winst te behalen in de nazorg. “Na mijn ontslag uit het ziekenhuis was er geen doorverwijzing naar sportprogramma’s of verenigingen. Ik heb alles zelf geregeld. Niet iedereen is zo mondig. Een buddy-systeem of betere informatie zou veel mensen helpen.”

Haar boodschap aan anderen

“Je kunt meer dan je denkt. Je bent getransplanteerd, ja. Je hebt misschien beperkingen, ja. Maar je kunt zóveel meer dan je zelf gelooft,” zegt Marcia vastberaden. “Of je nu topsport wilt doen of gewoon dagelijks wilt bewegen, het is mogelijk. Laat angst je niet tegenhouden.

(dit artikel is recent ook gepubliceerd op: je-kunt-meer-dan-je-denkt-het-verhaal-van-marcia-navest | Vereniging Arts en Leefstijl)