Jongerenwerk scoort: de kracht van sport en bewegen
Frank van Rijn, manager jongerenwerk in Hoorn, laat zien dat jongerenwerk meer is dan hulp bieden aan probleemjongeren. Het draait om preventie, eigenaarschap en het benutten van de verbindende kracht van sport.
In veel Nederlandse wijken staan leefbaarheid en veiligheid onder druk. Voor jongeren betekent dit vaak een gebrek aan kansen en ondersteuning. Hier speelt jongerenwerk een sleutelrol. Frank van Rijn, manager jongerenwerk in Hoorn, heeft een heldere visie: preventie moet centraal staan. Met sport en bewegen als krachtig middel wil hij jongeren ondersteunen in hun ontwikkeling. Dit artikel belicht zijn aanpak en persoonlijke inzichten. Het laat bovendien zien hoe de Roadshow van de Cirkel Jongeren van de Beweegalliantie hierop aansluit.
De avocado als metafoor van jongerenwerk
Frank gebruikt graag de avocado als metafoor om jongerenwerk uit te leggen. De pit staat voor de kerntaak: participatie, identiteitsontwikkeling en talentontwikkeling (PIT). Dit is het fundament van het jongerenwerk. Het richt zich op welzijn, weerbaarheid en het voorkomen van zorg en criminaliteit. Frank pleit voor duidelijke afspraken over deze kerntaken. Te vaak worden jongerenwerkers overvraagd met extra opdrachten die niets met de pit te maken hebben.
"De kerntaak van jongerenwerk uithollen, schaadt de kwaliteit van ons werk."
Het vruchtvlees van de avocado symboliseert aanvullende opdrachten, op het gebied van bijvoorbeeld onderwijs of veiligheid. Als het jongerenwerk wordt ingezet buiten de kerntaak, moet dat met extra middelen en duidelijke afspraken gebeuren. “Anders verlies je focus”, waarschuwt Frank.
De schil benadrukt wat het jongerenwerk niet moet doen. “Wij zijn geen politieagenten of gediplomeerde hulpverleners. Daar zijn andere professionals voor”, stelt Frank duidelijk.
Liever voorkomen dan oplappen
Volgens Frank ligt er vaak te veel nadruk op repressie en curatie in het jongerenwerk, zoals het aanpakken van jongeren met crimineel gedrag. Hij vindt dat preventie centraal moet staan. Sport en beweging zijn daarbij essentiële instrumenten.
“Sport biedt niet alleen een positieve tijdsbesteding, maar helpt jongeren ook sociale vaardigheden te ontwikkelen. Het is een krachtige verbinder."
Hij illustreert dit met het verhaal van een jongen met autisme die moeite had om aansluiting te vinden in een voetbalteam. Frank zette de groep aan om hem juist te steunen in plaats van uit te sluiten. Met kleine gebaren – aanmoediging en begeleiding op het veld – bloeide de jongen helemaal op. In zijn laatste wedstrijd scoorde hij zelfs zijn eerste doelpunt, tot grote vreugde van het hele team. “Het was een levensveranderend moment, niet alleen voor hem, maar voor ons allemaal!”, vertelt Frank.
Een zorgwekkende trend is dat steeds meer jongeren, vooral die met een lagere opleiding, kiezen voor individuele sporten, zoals fitness. Dit kan te maken hebben met beperkte sociale vaardigheden of negatieve ervaringen in teamsporten. “Juist deze jongeren hebben baat bij teamsporten om hun sociale vaardigheden te ontwikkelen. Dat vraagt om een omgeving waar ze zich veilig en gewaardeerd voelen”, benadrukt Frank.
Jongeren betrekken en eigenaarschap geven
Frank gelooft sterk in Youth Organising: jongeren actief betrekken bij het bedenken, voorbereiden en uitvoeren van activiteiten. “Het gebeurt nu incidenteel, maar ik wil dat dit de norm wordt”, zegt hij. Een goed voorbeeld hiervan is Join The Project, een initiatief in Hoorn waarbij jongvolwassenen zelf activiteiten organiseren en belangrijke thema’s agenderen bij de gemeente. Frank wil veel meer van dit soort initiatieven zien. Als leidinggevende maakt hij zich hier dan ook hard voor.
De Roadshow: whole system in the room
Het motto van de Roadshow van de Cirkel Jongeren van de Beweegalliantie is: ‘Whole System in the Room’. Dit betekent dat alle betrokken partijen – jongeren, sportaanbieders, scholen, ouders en ambtenaren – samenkomen om te analyseren wat er nodig is voor succesvolle sport- en beweeginitiatieven. Frank is enthousiast over deze aanpak: “Het biedt een kans om echt te begrijpen waar de behoeften liggen en hoe we daar gezamenlijk op in kunnen spelen.” Maar hij stelt ook:
“De regie moet bij de gemeente liggen – faciliteren en partijen samenbrengen.”
Frank ziet kansen in betere samenwerking tussen domeinen als sport, welzijn en onderwijs. Gebiedsgerichte informatie en sturing vanuit de gemeente kunnen hierbij helpen. “In Amsterdam hadden we bijvoorbeeld de Gebiedsgerichte Uitwerkingen, analyses waarin we per buurt inzicht kregen in de problematiek. Zo kun je gericht werken. Dat missen we hier in Hoorn nog. Al begrijp ik dat de gemeente daar nu wel mee aan de slag is”, zegt Frank. Met de Roadshow als katalysator hoopt hij dat jongerenwerkers, beleidsmakers en andere betrokkenen samen een beweging op gang brengen die jongeren écht bereikt.
Het verhaal van Frank laat zien dat jongerenwerk meer is dan hulp bieden aan probleemjongeren. Het draait om preventie, eigenaarschap en het benutten van de verbindende kracht van sport. Met de Roadshow van de Cirkel Jongeren van de Beweegalliantie als aanjager kunnen jongeren en professionals samenwerken aan een toekomst waarin niemand buitenspel staat. Zoals Frank zelf zegt:
“Het gaat niet om scoren, maar om erbij horen.”
Frank van Rijn
