Lekker in je vel begint met een eerlijk gesprek

In een wereld vol gezondheidsapps, interventies en zelftests is het Lekker in je Vel-loket opvallend eenvoudig. Geen ingewikkelde intake, geen moeilijke doorverwijzingsformulieren, maar een laagdrempelig gesprek in de wijk – eventueel onderbouwd met eenvoudige metingen zoals bloeddruk, buikomvang/BMI of bloedsuiker. “We beginnen met luisteren”, zegt Melody van Meer, projectleider bij Máxima MC in Veldhoven.

Hoe je woont en hoe je directe leefomgeving eruitziet, dragen bij aan een vitaal en gezond leven. De afgelopen drie jaar hebben Máxima MC en woningcorporatie Trudo daarom intensief samengewerkt met bewoners, partners in de wijk, onderzoekers en de gemeente om te achterhalen wat bewoners nodig hebben om actief met hun leefstijl en gezondheid aan de slag te gaan. In de Expeditie Vitaal Gezond ontwikkelden ze pilotprojecten op het snijvlak van wonen, zorg en leefbaarheid.

Melody zag het vaak gebeuren: mensen die van het ene loket naar het andere werden gestuurd, zonder dat iemand echt vroeg hoe het met hen ging in een open gesprek waarin uiteenlopende thema’s samenkwamen. Vanuit die overtuiging – gezondheid begint bij gehoord en gezien worden – ontstond het Lekker in je Vel-loket. Een aanpak die draait om een eerlijk gesprek, bewustwording vergroten en eventueel verwijzen naar passende ondersteuning. De verschillende onderdelen van het loket kunnen afzonderlijk worden ingezet, waardoor het concept inmiddels op verschillende plekken in Eindhoven en omgeving wordt toegepast.
 

Er is veel hulp, maar niemand die gewoon vraagt: hoe gaat het met je? Bewoners weten bovendien vaak niet wat ze nodig hebben of waar ze het kunnen vinden. – Melody
 

Gezondheid begint in de wijk

Het Lekker in je Vel-loket richt zich op bewoners met een lagere sociaaleconomische positie (SEP), voor wie gezondheid vaak geen vanzelfsprekend onderwerp is. “Mensen met een lagere SEP komen in veel gevallen niet vanzelf bij het meest geschikte zorgaanbod terecht”, vertelt Melody. “De drempel is te hoog, het taalgebruik te ingewikkeld of ze denken simpelweg: ‘dat is niets voor mij’.” Daarom staat het loket midden in de wijk, bijvoorbeeld in een bibliotheek, buurthuis of wijkcentrum.
 

Bij het loket kun je gewoon even binnenlopen, als mens, niet als patiënt of case. – Melody

Tijdens zo’n gesprek gebruikt de gesprekspartner, dat kan in principe iedereen zijn afhankelijk van de setting, de Lekker in je Vel-checklist. Dat is een praktisch formulier waarmee deelnemers zelf aangeven hoe het met hen gaat. Geen medische scorelijst, maar een aansprekend overzicht van thema’s als bewegen, slapen, voeding, stress, sociale contacten en financiën. Mensen geven zichzelf op elk onderdeel een groene, oranje of rode smiley, benoemen wat goed gaat en wat beter kan. Samen bepalen ze vervolgens wat zij willen veranderen, wat zij zelf kunnen doen en waarbij zij ondersteuning nodig hebben. “Die checklist lijkt eenvoudig, maar is zó krachtig, omdat het gesprek ineens van hen wordt. Mensen zien letterlijk hun eigen situatie op papier. Dat maakt het concreet en veel makkelijker om over te praten.”
 

Het gesprek draait niet om oordelen of diagnoses, maar om wat iemand zelf belangrijk vindt, waar iemand energie van krijgt en wat beter kan in het dagelijks leven. – Melody

Persoonlijke benadering

Het loket werkt samen met onder andere sportregisseurs, wijkcentra, beweegcoaches en sociale- en welzijnsorganisaties. De vraag is nooit: ‘Sport u wel drie keer per week?’ maar eerder: ‘Wat kunt u vandaag doen dat u een goed gevoel geeft?’ Soms is dat tien minuten wandelen, soms samen tuinieren of een andere buurtactiviteit. “Het hoeft niet groot te zijn, het gaat juist om kleine stapjes. Wat past bij de persoon?”
 

Wij kijken naar wat mensen wél kunnen. – Melody
 

Eén van de vaste pijlers van het loket is beweging, naast bijvoorbeeld voeding, slaap, ontspanning, stress, financiën en sociaal leven. “Beweging is een goede ingang”, vertelt Melody. “Het helpt tegen stress, met minder stress slaap je beter en beter slapen zorgt dat je beter in staat bent om te bewegen. Het één versterkt het ander.”

Ga naar waar de mensen zijn

“We hebben gemerkt dat je niet altijd mensen bereikt door ze te vragen om ergens naartoe te komen”, zegt Melody. “Je kan beter gaan naar waar zij zijn.” Zo zaten ze meerdere avonden achter elkaar in een wijkcentrum waar een groep oudere mannen zat te biljarten. De eerste keer werd er vooral gegniffeld: “Maar meiske, dat hoeft toch allemaal niet.” Niemand wilde praten. Maar ze bleven terugkomen. En op een avond, na een aantal weken, nodigden de mannen hen uit om er even bij te komen zitten. “Dan hoor je ineens dat iemand een zieke dochter heeft, of pas weduwnaar is geworden.”

Lekker in je Vibe

De jongerenvariant van het loket, Lekker in je Vibe, bouwt voort op hetzelfde idee maar spreekt een andere doelgroep aan in een tone-of-voice die beter bij hen past. Jongeren krijgen een eigen Lekker in je Vibe-checklist met thema’s die passen bij hun leefwereld: energie, schermgebruik, sociale media, zelfvertrouwen, middelengebruik, school en geldzorgen. Het Lekker in je Vibe-loket is ontwikkeld samen met studenten, waarbij de input van jongerenwerk, scholen en Dynamo Jeugdwerk is meegenomen. In plaats van standaardadviezen krijgen jongeren de vraag: Wat vind jij belangrijk om te veranderen?
 

“Wat is voor jou het haakje waar we ons op kunnen richten?" – Melody
 

Borgen en opschalen

De toekomst van Lekker in je Vel en Lekker in je Vibe draait volgens Melody om borging en samenwerking. Ze vindt dat preventie nog te weinig onderdeel is van de zorgstructuur. Het gebrek aan structurele financiering maakt het lastig om dit soort projecten te borgen.
 

Preventie blijft een een ondergeschoven kindje. – Melody

Ze ziet tegelijkertijd een duidelijke beweging van niet alleen maar reageren op ziekte (curatie), maar juist gezondheid ondersteunen (preventie). Dat is volgens haar nodig om zorg ook in de toekomst toegankelijk te houden. Er zijn daarbij nog genoeg uitdagingen, zoals de dubbele vergrijzing, oplopende personeelstekorten en afhankelijkheid van beleid en subsidies.

Melody wijst op de rol van gemeenten, onderwijsinstellingen, woningcorporaties en welzijnsorganisaties. Alleen samen kun je ervoor zorgen dat preventieve ondersteuning mensen ook echt bereikt. Zo verstuurt partner Trudo de Lekker in je Vel-checklist inmiddels via nieuwsbrieven naar bewoners en partners om bewustwording te vergroten en is de checklist beschikbaar op het regionale platform DE STAP naar gezonder. Ook Máxima MC bouwt verder op het concept door leefstijlzorg sterker te verweven in hun zorgaanbod en actief samen te werken met bestaand aanbod in wijk en regio. Melody’s boodschap aan beleidsmakers en professionals is:

Begin lokaal, begin persoonlijk, begin klein. Maar vooral: begin. – Melody

-----------------------------------------

Lees meer op www.lekkerinjevelloket.nl en kijk hoe je de verschillende onderdelen in je eigen organisatie kunt toepassen.