Lokale politici pakken de handschoen op richting GR2026

Het brein en bewegen

Neuropsycholoog Erik Scherder beet de spits af met een bevlogen betoog over de relatie tussen bewegen, hersenontwikkeling en gezondheid. Hij wees op de alarmerende toename van diabetes type 2 onder kinderen, soms al vanaf vijfjarige leeftijd. “Bewegen moet een normaal onderdeel worden van elke dag. Niet alleen voor kinderen uit kwetsbare wijken, maar voor alle kinderen in Nederland”, benadrukte Scherder.

Bewegen moet een normaal onderdeel worden van elke dag. Niet alleen voor kinderen uit kwetsbare wijken, maar voor alle kinderen in Nederland

Hij legde uit hoe fysieke activiteit de kwaliteit van de witte stof in de hersenen verbetert en daarmee zorgt voor betere impulscontrole, flexibiliteit in denken en veerkracht. Het schrappen van kerndoel 8 (dagelijks bewegen in het basisonderwijs) noemde hij een “dramatisch gemiste kans.” Volgens Scherder is er genoeg kennis over effectieve maatregelen. “We hebben keer op keer laten zien dat elk halfuur drie minuten bewegen in de klas enorme gezondheidswinst oplevert. Toch wordt dit nog altijd niet ingevoerd. Het is onbegrijpelijk dat we dit blijven tolereren. Gemeenten kunnen daar nu een belangrijke stap in zetten.”

Amersfoort als praktijkvoorbeeld

Ben van Koningsveld, wethouder sport en bewegen in Amersfoort, nam daarna het woord. Hij deelde hoe zijn gemeente bewegen structureel onderdeel maakt van beleid.

Een eerste stap was het expliciet benoemen van sport én bewegen in plaats van alleen sport. “Dat lijkt klein, maar het opent de deur naar samenwerking met het onderwijs en het sociaal domein. Wandelen en fietsen worden opeens net zo belangrijk als competitie op het veld.”

Van Koningsveld benadrukte dat investeren in kansengelijkheid loont. Gemeenten moeten volgens hem doelgroepen die nu nauwelijks bewegen, zoals jongeren in kwetsbare wijken of mensen in de ggz, gericht ondersteunen. “Als je een buurtsportcoach inzet voor kinderen die al drie keer per week sporten, heb je eigenlijk niets bereikt. Het gaat om de groep die we anders niet bereiken.”

Een sportpark dat overdag leegstaat, is een gemiste kans.

Ook de inrichting van de leefomgeving kwam aan bod. Van veilige fietsroutes tot multifunctionele sportparken: gemeenten hebben volop mogelijkheden om bewegen aantrekkelijker en vanzelfsprekender te maken. “Een sportpark dat overdag leegstaat, is een gemiste kans. Deel het slim in, zodat er altijd iets gebeurt: van fitness tot buurtbijeenkomsten.”

De rol van gemeenten

Erik Lenselink, directeur van de Beweegalliantie, vatte het geheel in een bredere context. Hij riep gemeenten op om bewegen niet alleen in het hoofdstuk ‘sport’ te benoemen, maar ook in paragrafen over onderwijs, zorg, mobiliteit en leefomgeving. “Bewegen draagt bij aan de kerndoelen van elk domein. Voor scholen betekent het betere leerprestaties, voor werkgevers productievere medewerkers en voor de zorg lagere kosten,” aldus Lenselink.

Hij wees op inspirerende voorbeelden zoals het Finse model waarin kinderen dagelijks volop bewegen  en steden als Parijs waar schoolstraten autovrij zijn gemaakt. Ook op de werkvloer liggen volgens hem kansen: “Nederland is Europees kampioen zitten. Gemeenten kunnen een voortrekkersrol pakken door bewegen onderdeel te maken van hun eigen werkcultuur én die van werkgevers in de regio.”

Uit de praktijk: vragen en ideeën

De groep deelnemers stelde actief vragen en deelde eigen ideeën. Zo opperde een gemeenteraadslid om zwemmen in de rivier (nu vaak verboden) veilig en legaal mogelijk te maken door een speciale inham te creëren. Lenselink verwees daarbij naar voorbeelden uit Kopenhagen en Parijs waar delen van de rivier officieel als zwembad zijn ingericht.

Het webinar onderstreepte nogmaals dat bewegen voor gemeenten geen ‘extraatje’ is, maar een fundament voor gezondheid, leerprestaties en sociale samenhang.

Lees hier meer over bewegen richting de gemeenteraadsverkiezingen.

Bekijk hier het hele webinar: