Home Actueel Van initiatiefnemer naar ondersteuner met de ABCD-principes

Van initiatiefnemer naar ondersteuner met de ABCD-principes

Veel beweeginitiatieven starten vol energie, maar blijken lastig vol te houden. Soms valt ondersteuning weg, stopt de kartrekker of is er niemand die het stokje overneemt. Hierdoor verdwijnen waardevolle groepen terwijl er juist behoefte is aan continuïteit.

Als je wilt dat een beweeggroep echt blijft bestaan, is het belangrijk om te kijken hoe bewoners stap voor stap meer eigenaarschap kunnen krijgen. In dit blog lees je hoe je dat doet en welke vier fasen daarbij een rol spelen.

Dit blog is onderdeel van een reeks over de ABCD-methode en is geschreven door gastauteur Jouke Janze (J&J Advies, Stichting Groningen Beweegt). Lees ook het eerste blog: Bewoners aan het roer met de ABCD-principes.

Bewoners aan het roer: vier niveaus van eigenaarschap

Een initiatief wordt pas echt duurzaam wanneer bewoners niet alleen meedoen, maar ook meedenken en mee bepalen. Je kunt daarin vier niveaus herkennen:

1. Bewoners als ontvangers (AAN)

Bewoners ontvangen informatie of diensten; er is nog geen invloed vanuit de groep.

2. Bewoners als informatieverstrekkers (VOOR)

Bewoners geven input, bijvoorbeeld via gesprekken of consultatie, terwijl professionals de besluiten nemen.

3. Bewoners als adviseurs (MET)

Er ontstaat co-creatie. Bewoners denken mee over doelen, invulling en uitvoering en nemen een actieve rol in een werkgroep of bestuur.

4. Bewoners bepalen en voeren uit (DOOR)

Bewoners nemen de leiding. Zij bepalen wat er gebeurt en zorgen voor de uitvoering. De professional ondersteunt alleen waar nodig.

Voor blijvende initiatieven zijn vooral MET en DOOR belangrijk. Daar ontstaat eigenaarschap dat niet afhankelijk is van één persoon of professional.

Van regisseur naar verbinder

ABCD gaat uit van de kracht die al aanwezig is in de wijk. Bewoners brengen waardevolle talenten, motivatie en verbinding mee, vaak meer dan direct zichtbaar is. Door die kwaliteiten te zien en te benutten, verschuift jouw rol:

van organiseren naar ondersteunen
van zelf doen naar mogelijk maken
van aansturen naar verbinden

Vragen die helpen om die beweging te maken:

Op welk niveau bevindt jouw initiatief zich nu?
Wat kunnen bewoners al oppakken?
Wat hebben zij nodig om door te groeien naar meer verantwoordelijkheid?

Aan de slag met ABCD in jouw wijk?

Wil je praktisch leren hoe je bewoners verbindt en een beweegcommunity opbouwt? Dan is het Handboek: ABCD-Beweegcommunity iets voor jou. Het handboek is speciaal ontwikkeld voor enthousiaste buurtbewoners, initiatiefnemers, sleutelpersonen en beweegprofessionals die in wijken, dorpen en buurten beweging, gezondheid en verbinding willen stimuleren.

Download hier het handboek

De vier ontwikkelfasen

Om een initiatief echt door bewoners te laten dragen, groeit de verantwoordelijkheid niet in één keer, maar in duidelijke stappen. Het lijkt op leren autorijden: eerst volg je aanwijzingen, uiteindelijk rijd je zelf en bouw je vertrouwen op. Deze vier fasen helpen om dat proces goed te begeleiden:

Fase 1 – Sturen: “Ik doe, jij kijkt”

Je laat zien hoe het werkt. Bewoners observeren en leren mee.

Fase 2 – Begeleiden: “Ik doe, jij helpt”

Bewoners pakken eenvoudige taken op, zoals materiaal klaarzetten of een onderdeel van de les begeleiden.

Fase 3 – Coachen: “Jij doet, ik help”

De bewoner leidt de activiteit, jij ondersteunt en geeft vertrouwen.

Fase 4 – Delegeren: “Jij doet, ik kijk”

De groep draait zelfstandig. Jij bent beschikbaar, maar neemt niets terug wat al is overgedragen.

Samen bouwen aan een blijvende beweeggroep

Als je vanaf het begin inzet op groeiend eigenaarschap, ontstaat een beweeggroep die stevig staat. Bewoners voelen zich verbonden, verantwoordelijk en trots op wat zij samen creëren.

Meer weten?

In de zestiende Walk & Talk van het Netwerk Living Labs Sport en Bewegen vertelt Jouke Janze hoe ABCD in de praktijk werkt en hoe bewoners daadwerkelijk het roer in handen kunnen nemen.