Verkiezingen en formatie: “Politiek, vertrouw op je zorgprofessionals”

Meer aandacht voor preventie staat in bijna elk verkiezingsprogramma (bekijk onze scan). Mooie woorden, maar volgens Wiepke Cahn schuilt er een risico in al dat 'goede bedoelingenbeleid': “We moeten stoppen met het stapelen van nieuwe regels, subsidies en losse projecten. Dat leidt ertoe dat zorgprofessionals alleen nog vanuit de wirwar aan kaders naar een patiënt en een oplossing kunnen kijken, terwijl het ontbreekt aan een bredere blik op wat er écht nodig is.” 

Willen we meer of minder maatwerk?

Bewegen is een sprekend voorbeeld: dat kán een sleutel zijn naar herstel, mits het goed wordt ingebed. Cahn: “Het is te makkelijk om te zeggen: ‘Ga maar sporten, dan voel je je beter.’ Ik had laatst een patiënt in de spreekkamer die voor zijn uitkering van de gemeente mee moest doen aan running therapy. Voor veel mensen met psychische klachten is dat simpelweg te moeilijk, maar deze patiënt had ook nog eens een slechte knie. Dan is het fijn dat de running coach bereid was om een paar keer met hem te gaan wandelen in plaats van hardlopen, maar dat zet natuurlijk geen zoden aan de dijk. Vanuit ongetwijfeld goede gemeentelijke intenties, leidt dit tot weggegooid geld.”

Volgens Cahn laat het zien hoe goedbedoelde maatregelen zonder overleg met professionals kunnen ontsporen. Niet door onwil, maar door een gebrek aan vertrouwen in vakmanschap. Is er dan niet juist méér specifiek maatwerk nodig, ook vanuit wet- en regelgeving? “Er is per patiënt wel maatwerk nodig, maar de professionals zijn zelf het beste uitgerust om die te kiezen en vorm te geven. Daar hebben we geen nieuwe kaders voor nodig, juist minder.”

Zorgnetwerken als oplossing

De weg vooruit is volgens de hoogleraar: meer ruimte voor lokale zorgnetwerken rondom de patiënt. “Een patiënt met een depressie én overgewicht heeft baat bij samenwerking tussen een psychiater, fysiotherapeut, leefstijlcoach en wijkteam. Maar die netwerken zijn er nog weinig, en er is geen financiering voor overleg.” Daar zou de politiek een verschil kunnen maken. “Maak het mogelijk om binnen één regio afspraken te maken over wie wat doet, zonder dat iedereen eerst naar zijn eigen potje hoeft te zoeken. Daar is zelfs geen extra geld voor nodig, ik ben ervan overtuigd dat het goedkoper is.”

Minder regels, meer vertrouwen

Cahn benadrukt dat het huidige stelsel symbool staat voor een gebrek aan vertrouwen. “Professionals zijn hun autonomie kwijtgeraakt. Ze besteden uren aan administratie, omdat elk vinkje moet worden verantwoord. Dat maakt het vak minder aantrekkelijk en het gesprek met de patiënt schraler. Een psychiater en een leefstijlcoach zijn samen meer dan bekwaam genoeg om in te schatten wat het beste maatwerk voor een individu is, áls er ruimte is voor dat gesprek.”

“We zeggen dat we burgers niet teveel willen betuttelen door voor te schrijven hoe ze een gezond leven moeten leiden, maar ondertussen betuttelen we de professionals met regels en richtlijnen. Geef hen de ruimte om met kennis en intuïtie te bepalen wat goed is voor hun patiënt.”

Een doolhof van regels

Bovendien raakt de patiënt vaak ook de weg kwijt, in zoals Cahn beschrijft: “een patchwork van wetten, financieringsstromen en administratieve hobbels”. De zorg voor mensen met psychische klachten is verdeeld over de Wmo, Wlz en Zorgverzekeringswet, met als gevolg dat professionals elkaar moeilijk vinden en patiënten verdwalen. “Ik moet soms aan mijn eigen patiënten uitleggen hoe iets gefinancierd wordt. Dat is toch absurd? Dat kost tijd, energie en zorgkwaliteit.”

Cahn ziet desondanks een kentering. “Het besef groeit dat gezondheid niet alleen in ziekenhuizen of spreekkamers wordt gemaakt, maar in de omgeving waar mensen leven, werken en bewegen. Als we professionals weer vertrouwen geven om samen te doen wat nodig is, kunnen we veel winst boeken: voor patiënten, voor de zorg, en voor de samenleving als geheel."