Dans je Fit: magie van onderop

^{Foto’s: Anja Nieuwenhuis}

Het begon klein. Tijdens een burendag organiseerden Ingeborg van der Oord en Anja Nieuwenhuis een dansworkshop in ontmoetingsruimte Waterrijk in Doetinchem. “Het was ontzettend gezellig”, vertelt Anja. “Eén van de dames kwam na afloop naar me toe en zei: ‘Ik zou zo graag vaker willen dansen.’ Zij had vroeger veel stijldanswedstrijden gedaan en miste dat enorm.” Ingeborg en Anja besloten meteen door te pakken. “We hebben iemand gevraagd om een flyer te maken, die is zij zelf de wijk rond gaan brengen. De eerste keer kwamen er 25 mensen. Nu, twee jaar later, zitten we soms boven de zestig deelnemers!”

Het begon met één wens op een burendag, nu genieten er soms zestig mensen van de dansvloer.

De kracht van ontmoeting en eigenaarschap

Ingeborg woont zelf inmiddels twintig jaar in de wijk Dichteren en is medeoprichter van Warkhouse, een organisatie die onder andere projecten doet op het gebied van burgerparticipatie en positieve gezondheid. “Ik vind het prachtig om te kijken hoe we inwoners meer een stem kunnen geven. Voor mij is dit project ook persoonlijk. Ik wilde iets bijdragen aan mijn eigen wijk.” Anja vult aan: “Mijn rol als Buurtverbinder is vooral signaleren en mensen activeren. Ik zag meteen hoe waardevol dit kon zijn voor de buurt.”

Vanaf het begin was het initiatief iets van de bewoners zelf. Deelnemers brachten eigen muziek mee, regelden een DJ en vroegen om nieuwe dansvormen. “Dat eigenaarschap is essentieel”, zegt Ingeborg. “Toen we een keer een professionele les organiseerden, kregen we te horen: ‘Het lijkt hier wel Nederland in Beweging, dat willen we niet.’

Juist het informele karakter maakt dat mensen blijven komen.

Inclusief en laagdrempelig

Dans je Fit trekt een bont gezelschap: ouderen, jongere wijkbewoners en soms zelfs kleinkinderen. Ook mensen met rollators of in een rolstoel doen mee. “In het begin kwam een deelneemster met een rollator”, vertelt Ingeborg. “Na een paar keer liet ze hem aan de kant staan. Ik vond dat bijna magisch om te zien.” Het maakt niet uit of iemand danst, kijkt of alleen meebeweegt vanaf een stoel: iedereen doet mee op zijn of haar eigen manier. De sfeer is veilig en ongedwongen. “Het is een gezellige, diverse bende op zondagmiddag”, lacht Anja. “Onze DJ komt van Curaçao, hij danst zelf ook mee. Iedereen kan alle soorten muziek aanvragen”, zegt Ingeborg. “Als we ‘Kom van dat dak af’ draaien, springt Hans op en danst met iedereen! En dat terwijl dansen eigenlijk helemaal niet zijn hobby is. Hij is op leeftijd en houdt eigenlijk meer van vissen. Dan zie je de hele groep genieten.”

De gezelligheid en veiligheid zorgen ervoor dat mensen over de drempel stappen en gaan dansen.

Effect op mensen en de wijk

De impact van Dans je Fit is groot. Deelnemers bewegen minimaal een uur lang, vaak zonder dat ze het doorhebben. “Iemand zei: ‘Normaal heb ik fysiotherapie, nu beweeg ik een uur en heb ik er plezier in.’” Het werkt ook goed tegen eenzaamheid . Er ontstaan nieuwe vriendschappen en mensen eten vaak samen in het buurthuis. “Een deelnemer die eerst nauwelijks durfde te komen, pakte laatst de microfoon en bedankte iedereen”, vertelt Ingeborg. Er ontstaat een vliegwieleffect waarbij steeds meer mensen meedoen of nieuwe initiatieven opzetten.

Dans je Fit had grote betekenis voor de 88-jarige vrouw die het idee voor het eerst opperde. “Ze kwam in een verzorgingshuis terecht en zei: ‘Ik kan zondag niet komen dansen.’ Toen hebben we de dans naar haar toegebracht”, zegt Ingeborg. “Ze kon nog één keer de Engelse wals dansen. Haar familie zei dat het haar enorm veel heeft gegeven in de laatste fase van haar leven. Heel bijzonder.”

Professionaliteit versus spontaniteit

Het initiatief is zo succesvol dat de noodzaak voor een duurzame toekomst duidelijk is geworden. Dankzij een goedgekeurde aanvraag bij ZonMw door Stichting Noabers van Dichteren kunnen Ingeborg en Anja nu onderzoeken hoe ze het project kunnen versterken en uitbreiden. “De groep zegt dat één keer per maand dansen eigenlijk te weinig is. Daarom kijken we of we vaker kunnen dansen, bijvoorbeeld met extra workshops en andere dansvormen, zoals countrydansen”, legt Ingeborg uit. Tegelijkertijd willen ze de spontaniteit behouden. “Een professional die met een (te) strak programma komt, werkt niet. Dan haken mensen af”, zegt Anja. Mensen komen juist voor de ongedwongen sfeer en niet voor een opgelegd programma.

Duurzame voortzetting vraagt wel om structurele ondersteuning. “We krijgen nu vijftig euro van de gemeente voor de muziek en vijftig euro van een sponsor voor de ruimte”, vertelt Ingeborg. “Voor honderd euro per middag heb je veertig mensen die bewegen, elkaar ontmoeten en plezier hebben! Dat is bijna geen geld.” Om ook mensen te bereiken die niet uit zichzelf komen, willen de initiatiefnemers dat wijkverpleegkundigen, kerken, buurtcoaches en andere partijen bewoners actief uitnodigen en doorverwijzen naar Dans je Fit. Zo wordt de drempel nóg lager en blijft de dansvloer gevuld.

Het succes zit in de ‘magie van onderop’ en de kracht van ‘niks moeten’.

Kan dit ook elders?

Zowel Ingeborg als Anja geloven dat het concept van Dans je Fit ook in andere wijken kan werken, mits er een ruimte is en een paar enthousiaste sleutelfiguren die het initiatief trekken. “De ingrediënten zijn overal aanwezig, maar je moet ze wel weten te vinden”, zegt Anja. “En je moet er voor zorgen dat het echt van de mensen zelf blijft. Dan komt er een heel bijzondere energie los.”

Lees ook het artikel ‘Dans: van blinde vlek naar serieuze strategie’ op basis van ons interview met socioloog Jelte Bakker. Hij doet regelmatig impactonderzoek voor maatschappelijke organisaties en sociale ondernemingen, en vertelt waarom dans een motor voor vitaliteit en sociale verbinding kan zijn.