Dans: van blinde vlek naar serieuze strategie

Jelte Bakker is socioloog en gespecialiseerd in vergrijzing en vitaliteit. Met zijn onderneming Vintage Society doet hij regelmatig impactonderzoek voor maatschappelijke organisaties en sociale ondernemingen. “Ik heb de afgelopen jaren veel onderzoek gedaan naar initiatieven als Het Danspaleis en Dance Connects. Daar zag ik hoe krachtig dans is: het bereikt een hele brede groep, van ouderen tot mensen die al lang inactief zijn of een migratieachtergrond hebben. Dans zet mensen in beweging en verbindt.” De Beweegalliantie vroeg hem om een inventarisatie te doen naar dans als beweegvorm.

Dans kan een hele brede groep burgers in beweging krijgen. Die kracht benutten we nog veel te weinig. ­– Jelte

Veel interesse, weinig aandacht

Toen Jelte begon met zijn inventarisatie, merkte hij dat het thema verrassend weinig aandacht kreeg. “Dans als beweegvorm bleek echt een blinde vlek. Iedereen vond het interessant, maar er is weinig structureel beleid voor. Dat gaf me de energie om er een serieus project van te maken.” Het onderzoek van Jelte bracht niet alleen kansen in beeld, maar ook struikelblokken: versnipperde initiatieven, het valt vaak tussen domeinen, gebrekkige zichtbaarheid en subsidies die vaak maar één of twee jaar lopen, waardoor dansprojecten klein blijven. Dat is precies waar de Beweegalliantie verandering in wil brengen.

Waarom dans werkt

De resultaten van eerdere impactonderzoeken laten zien dat dans méér doet dan alleen spieren in beweging brengen. “Mensen komen in beweging en blijven dat vaak ook. Voor veel deelnemers is het de enige vorm van beweging die ze doen. Het doorbreekt langdurige inactiviteit.” Maar liefst 76% van de deelnemers van een initiatief als Dance Connects zegt actiever te zijn geworden door de danslessen. En 68% deed daarvoor niets aan sport of bewegen. Een 73-jarige vrouw vertelde:

Ik heb meer kracht in mijn benen door mee te doen. Daarom kan en wil ik er weer meer op uit.

Dans blijkt bovendien een sociale motor: driekwart van de deelnemers van Dance Connects zegt nieuwe mensen te hebben ontmoet via dans. Dat gaat ook om ontmoetingen met mensen buiten de eigen bubbel, bijvoorbeeld met een andere culturele achtergrond. Voor met name ouderen, kwetsbare jongeren en mensen met een migratieachtergrond blijkt dans een toegankelijke en aantrekkelijke vorm van bewegen. Zo vertelde een van hen:

Ik kwam jaren niet buiten mijn eigen kringetje en zat vooral op de bank en nu ben ik bijna wekelijks aan het dansen met allerlei nieuwe mensen. Ik voel me gelukkiger en fitter!

Verbinden van werelden

De grootste winst ligt volgens Jelte in samenwerking tussen sectoren. Hij ziet het als essentieel dat sport, bewegen en cultuur elkaar veel meer opzoeken. Om dezelfde reden organiseert de Beweegalliantie regionale sessies waarin gemeenten, cultuurinstellingen, beweegmakelaars, zorg en welzijn letterlijk aan één tafel zitten. Flevoland en Utrecht zijn de eerste regio’s waar deze aanpak wordt getest. Het doel: bestaande initiatieven versterken én nieuwe ideeën laten ontstaan.

De wereld van sport en bewegen en die van cultuur moeten veel meer samen optrekken. – Jelte

Voorbeelden die inspireren

Een belangrijk onderdeel van Jeltes onderzoek is het verzamelen van inspirerende praktijkvoorbeelden. Denk aan Het Danspaleis, dat dansmiddagen organiseert waar ouderen letterlijk en figuurlijk in beweging komen, of Dance Connects, dat danslessen geeft in zorginstellingen. Ook wijkinitiatieven zoals ‘Dans je Fit!’ in Dichteren worden meegenomen en Urban Dance Grounds: dansplekken in de openbare ruimte waar vooral jongeren veilig samen kunnen dansen. Mooi is ook dat professionele dansgezelschappen zich steeds vaker openstellen voor niet-leden, bijvoorbeeld met familieprogramma’s of speciale workshops. Een van de deelnemers vertelde:

Ik leer allemaal nieuwe dingen door de lessen en dat geeft een heerlijk gevoel.

Ook op zorg- en welzijnslocaties wordt dans steeds vaker aangeboden, zodat ook mensen die minder mobiel zijn mee kunnen doen. “Ik vind het mooi dat we zowel grootstedelijke als niet-stedelijke voorbeelden kunnen laten zien. Zo wordt duidelijk dat dans overal kan. In een buurthuis, een zorginstelling, op een plein of in een zorginstelling.”

Oproep: doorbreek de korte-termijnlogica

De grootste uitdaging is continuïteit. Veel dansinitiatieven krijgen maar een jaar subsidie en dat is funest voor een stabiele groei.

Een subsidie voor maar één jaar is killing. Meerjarige steun, zoals sommige gemeenten nu al doen, maakt echt het verschil. – Jelte

Volgens Jelte is het een belangrijke voorwaarde om dans structureel te verankeren in beleid en in wijken. Zo wordt dans niet alleen een leuke activiteit, maar een blijvende kracht binnen preventiebeleid, gezondheid van burgers en sociale samenhang.

We hebben ook de mensen achter Dans je Fit geïnterviewd. Ze vertellen hoe samen dansen eenzaamheid doorbreekt, generaties samenbrengt en de wijk nieuwe energie geeft. Hoe kan een simpele dansmiddag zoveel impact hebben? Lees hier meer over het buurtinitiatief Dans je Fit.