Home Actueel WSITR-aanpak: lokaal de katalysator voor meer bewegen en samenwerking

WSITR-aanpak: lokaal de katalysator voor meer bewegen en samenwerking

Bewegen raakt iedereen. Maar wie neemt er lokaal verantwoordelijkheid voor? Hoe zoek je afstemming met relevante partijen en hoe organiseer je voldoende capaciteit met elkaar? Om die vragen om te zetten in handelingsperspectieven en concrete acties ontwikkelde de Beweegalliantie, in samenwerking met Heartbeat Ventures, de Whole System in the Room (WSITR) beweegaanpak. Wat is het, waar wordt het toegepast en wat levert het op? Dat ontdek je in dit artikel.

Wat is de Whole System in the Room Beweegaanpak?

WSITR is een methodiek uit de wereld van systeemontwerp. Je brengt in één ruimte het hele systeem bij elkaar: beleidsmakers uit meerdere domeinen (o.a. sport, gezondheid, ruimtelijke ordening, sociaal), uitvoerende partners (zorg, welzijn, onderwijs, vastgoed, sportaanbieders), én sleutelfiguren uit informele netwerken (vrijwilligers, buurtinitiatieven).

Het doel is niet ‘weer een overleg’, maar versnellen naar doen: capaciteit en verantwoordelijkheid organiseren voor bewegen, en tegelijk quick wins realiseren met snelle impact. In korte, gefocuste sessies breng je in kaart:

wat er al is (beleid, programma’s, initiatieven, vindplekken)
waar kansen en synergie liggen (wat kunnen we verbinden, opschalen, verplaatsen)
welke concrete vervolgstappen nodig zijn (wie pakt wat op, met wie, wanneer)
hoe gaan we dit organiseren? En hoe borgen we dit? (voor blijvende impact en continuïteit)

Hoe werkt het?

Elk WSITR-traject begint met een gezamenlijk vertrekpunt: welke uitdaging wil de initiatiefnemer adresseren? Daarna volgen één of meerdere werksessies waarin we:

Inventariseren wat er al gebeurt en wie betrokken is.
Kansen en lacunes zichtbaar maken (als beleid, programma’s, partnerschappen, plekken).
Prioriteren en concretiseren: wie doet wat, met wie, en wanneer (op de korte en lange termijn).

“WSITR is geen blauwdruk, maar een katalysator. Het helpt lokale kartrekkers om met alle betrokkenen in korte tijd concrete stappen te zetten richting meer beweging”, aldus Annet Bruil van Heartbeat Ventures.

Terugkerende vraagstukken

Hoewel de context per traject verschilt, zijn de vraagstukken vaak herkenbaar:

Is een apart beweegbeleid nodig, of moet het juist in andere domeinen verankerd worden?
Wie draagt verantwoordelijkheid, als ‘niemand van de afdeling bewegen’ is?
Hoe organiseer je samenwerking en integraliteit op beleids- én uitvoeringsniveau?
Welke middelen en capaciteit zijn nodig, en hoe verdeel je die?
Hoe breng je bestaande succesvolle initiatieven verder en bereik je meer inwoners?

Met de WSITR beweegaanpak ga je samen met betrokkenen op diverse niveaus (waaronder altijd de gemeente) in gesprek om deze vragen te vertalen naar concrete vervolgstappen.

Verschillende vertrekpunten

Een lokale kartrekker zet de eerste stap. Dat kan iemand van de gemeente zijn, maar ook van een NPLV-programmabureau, woningbouwcoöperatie of welzijnsorganisatie. Altijd in overleg met de gemeente. Je kunt met elke maatschappelijke opgave starten. Zo kun je ervoor kiezen om breed te starten, of juist gericht in één wijk of met één doelgroep. Hoe dat eruitziet, hangt af van de context. Grote gemeenten starten vaak binnen hun eigen afdelingen. Kleinere gemeenten werken sneller samen met wijkteams of sleutelfiguren. In NPLV-gebieden wordt bewegen juist verbonden aan bredere thema’s, zoals veiligheid, werk en onderwijs. Wat het vertrekpunt ook is, de aanpak sluit altijd aan bij plekken waar mensen al samenkomen: op school, het werk, in de zorg, in het buurtcentrum of op het sportpark.

Van Amsterdam tot Heerlen-Noord: zo werkt WSITR in de praktijk

We lichten drie lokale voorbeelden uit die, naast onder andere Tilburg, Roosendaal, Eindhoven, Hoorn, Almelo en Delft, gebruikmaken van deze methodiek. Het gaat daarbij zowel om gemeenten als om NPLV-programmabureaus.

Gemeente Amsterdam: samen koers bepalen

Amsterdam doet al veel om bewegen te stimuleren, maar vaak vanuit losse programma’s of belangen. Afdelingen werkten nog weinig samen en er was behoefte om synergie te benutten. Met WSITR brengt de gemeente partijen bijeen om koers te bepalen: hoe maken we van Amsterdam een echte beweegstad? En wat worden de thema’s van ons eigen Beweegverhaal? De aanpak helpt om onderwerpen te prioriteren en versnelling te brengen waar samenwerking de meeste impact oplevert.

Gemeente Noordenveld: vanuit de kernen naar een gezamenlijk vertrekpunt

De gemeente Noordenveld kent drie hoofdkernen en 26 dorpen. Er zijn veel bewonersinitiatieven en samenwerking is er al, maar iedere kern heeft ook eigen belangen. In de WSITR-sessie stond het vinden van collectieve belangen centraal: waar ligt de prioriteit om bewegen te versterken of toe te voegen? Samen werden vertrekpunt en oplossingsrichtingen bepaald, met oog voor wat er al gebeurt én waar nog winst te behalen valt.

NPLV-wijk Heerlen-Noord: bewegen als rode draad in beleid

Heerlen-Noord kampt met hardnekkige sociaaleconomische uitdagingen als armoede, werkloosheid, ongezonde leefomstandigheden, taalachterstanden en kansenongelijkheid. Bewegen kwam nauwelijks in het beleid voor. Met de WSITR Beweegaanpak is daar een omslag in gemaakt: bewegen is niet langer bijzaak, maar de rode draad in een sociaal beweegplan dat onderdeel is van de bredere gebiedsopgave. Zoals Ron Meyer, directeur NPHLN, zegt: “Zonder de Beweegalliantie was dit sociale Beweegplan er nooit gekomen.”

Wat levert het op?

De Beweegaanpak zorgt voor samenhang tussen beleid programmering en gemeenschap. En tegelijkertijd voor meer capaciteit en verantwoordelijkheid voor bewegen, verdeeld over meerdere domeinen en partners. Gemeenten krijgen scherper zicht op wat er al is en hoe dit versterkt kan worden. De samenwerking (intern en extern) wordt verbeterd en er ontstaat een concreet handelingsperspectief: duidelijk wie wat doet, met wie en wanneer. Hoe dat handelingsperspectief eruitziet verschilt per gemeente. In Amsterdam wordt er geschreven aan een beweegverhaal. Noordenveld zet in op een actieplan en in Heerlen-Noord staat er nu een ijzersterk sociaal beweegplan. De geleerde lessen verwerkten we in een handige routekaart.

Naar de routekaart voor het maken van een Integraal Sociaal Beweegplan