Wrap-up event ‘Technologie en bewegen’

Op dinsdag 15 april 2025 organiseerde de Beweegalliantie een inspirerende bijeenkomst, waar technologie en beweging centraal stonden. In een rijk gevuld programma met presentaties, discussies en keuzesessies gingen experts en deelnemers samen op zoek naar antwoorden.

De middag begon direct actief met een optionele wandeling langs het interactieve Magic Trailz-parcours vanaf het station naar theater De Kamers in Amersfoort. De wandeling – begeleid door een app – is een mooi voorbeeld van hoe augmented reality en storytelling mensen kunnen verleiden tot bewegen.

Technologie: van vijand naar bondgenoot

Erik Lenselink, directeur van de Beweegalliantie, opende de bijeenkomst met een confronterende constatering: "Technologie is vaak een vijand van bewegen. Kijk naar de auto, de lift, de afwasmachine. We bewegen minder dankzij technologie." Maar hij deed ook meteen een oproep: 

"Hoe kunnen we technologie gebruiken om beweging juist te stimuleren, vooral bij mensen die nu te weinig bewegen?"

Lenselink benoemde het scherpe verschil tussen wie technologie gebruikt en wie niet of minder. Uit onderzoek weten we dat het vooral de mensen zijn met een hoge sociaal-economische positie (SEP) die technologie – en dus ook beweegtechnologie – gebruiken. Terwijl juist mensen met een lagere SEP veel baat zouden hebben bij technologie die hen aanspoort en helpt meer en beter te bewegen.

Vier scenario’s voor de digitale samenleving in 2040

Sjoerd Pennekamp van De Argumentenfabriek presenteerde vier toekomstscenario’s uit de verkenning ‘Digitale Samenleving 2040’. Deze zijn opgebouwd langs twee assen: hoeveel digitaal kapitaal mensen hebben (kennis, vaardigheden, toegang) en of technologie wordt ontwikkeld in het algemeen belang of voor het particulier belang.

Foto: Sjoerd Pennekamp van de Argumentenfabriek

In het scenario Sturende Staat neemt de overheid de regie. Technologie wordt dan ontwikkeld en beheerd vanuit publieke waarden, met oog voor privacy en gelijke toegang. Dat biedt zekerheid en gelijkheid, maar kan ook leiden tot bureaucratie en minder keuzevrijheid. In het Krachtig Collectief organiseren burgers technologie lokaal of thematisch, vanuit solidariteit en samenwerking. Dat vergroot zeggenschap en betrokkenheid, maar vraagt wel om actieve participatie en onderlinge samenhang. In de Autonome Alliantie kiezen individuen hun eigen technologie en beheren ze hun eigen data. Dit stimuleert innovatie en maatwerk, maar leidt ook tot grote verschillen in toegang en digitale vaardigheden. In het scenario Machtige Markt ligt de macht bij grote technologiebedrijven die met slimme algoritmes gedrag sturen. Dat is efficiënt en verleidelijk, maar tast de autonomie van mensen aan en kan publieke waarden onder druk zetten.

De scenario’s zijn geen voorspellingen, benadrukte Sjoerd, maar denkkaders om richting te kiezen.

“Denk vandaag na over de richting die we op willen met technologie en de samenleving. Niets doen is ook kiezen!”

Download hier de presentatie van Sjoerd

Klik hier voor het volledige rapport Digitale Samenleving in 2040

Foto: Gerard Dielessen

Onderzoeksresultaten ‘Technologie als Beweegkracht’

Gerard Dielessen, journalist, schrijver en bestuurder die zijn ervaring in media en sport inzet voor een betere samenleving, deelde de uitkomsten van een verkenning die de Beweegalliantie in samenwerking met hem uitvoerde. We brachten in kaart hoe technologie nu al wordt ingezet voor gezondheid en bewegen, waar de grootste kansen liggen en welke risico’s en belemmeringen daarbij spelen. “Digitalisering is overal. We worden er elke dag mee geconfronteerd – van onze telefoons tot slimme wearables, van AI-gestuurde zorg tot sportapps. De vraag is dus niet óf we iets met technologie doen, maar hóé we dat doen.” Een belangrijke rode draad uit het onderzoek is dat technologie op zichzelf weinig effect sorteert.

“Het succes zit in de combinatie van technologie, menselijk contact én sociale context. Alleen dan werkt het.”

Vooral sociale interactie – of dat nu via een beweegcoach, buurtsportmedewerker of fysiotherapeut is – blijkt essentieel om mensen echt in beweging te krijgen. “Daarom moeten we investeren in mensen, niet alleen in apparaten”, stelde hij.

De verkenning maakte ook zichtbaar dat er op lokaal niveau al veel gebeurt, maar dat de verbinding tussen domeinen – zorg, sport, sociaal beleid – vaak ontbreekt. Dielessens oproep was dan ook: “Werk samen. Ontwikkel een integrale aanpak. Stimuleer experimenten, maar zorg ook voor opschaling als iets werkt. En vergeet vooral niet te leren van de zorgsector – die is al veel verder in het toepassen van technologie dan de sport- en beweegwereld.”

Dielessen pleitte daarnaast voor meer aandacht voor technologie in de opleiding van beweegprofessionals, zorgverleners en beleidsmakers. “Maak mensen bewust van de kansen en mogelijkheden van technologie en zorg dat ze bekwaam worden in het gebruik ervan.”

Download hier de presentatie van Gerard

Erik Lenselink overhandigde de aanbevelingen vervolgens aan Renate van Noort, beleidsmedewerker bij het ministerie van Volkshuisvesting, Welzijn en Sport (VWS). Hij drukte haar op het hart: “We hebben behoefte aan richting, duidelijkheid en steun vanuit het Rijk. Technologie moet een vanzelfsprekend onderdeel zijn van sport- en gezondheidsbeleid, niet iets wat erbij komt als het uitkomt.” Hij benadrukte ook het belang van samenwerking:

“We moeten dit met elkaar doen – gemeenten, zorg, onderwijs, technologiebedrijven en het ministerie. Alleen dan kunnen we het verschil maken.”

Lees alle inzichten in het whitepaper op de website van de Beweegalliantie.

Keuzesessies vol praktijkvoorbeelden en lessen

Na de plenaire sessies konden deelnemers kiezen uit drie verdiepende keuzesessies, elk met een eigen invalshoek op de inzet van technologie voor meer beweging. Waar de ene sessie liet zien hoe digitale middelen in de zorg al structureel worden ingezet, stond in een andere de kracht van belonen centraal als gedragsveranderingstechniek. Een derde sessie liet juist zien hoe ook eenvoudige, ‘klassieke’ technologieën een grote impact kunnen hebben op doelgroepen die moeilijk te bereiken zijn.

Sessie ‘Zorg, technologie en bewegen’

In deze sessie gingen vertegenwoordigers van SilverFit, Thuisarts.nl, Zilveren Kruis en Rotterdam Sportsupport onder leiding van Sander van der Hoef van Hogeschool Utrecht (Lectoraat Innovatie Beweegzorg) en netwerkregisseur Zorg Nanda de Jong met deelnemers in gesprek over kansen en voorwaarden voor het succesvol inzetten van technologie en bewegen voor mensen waarvoor bewegen een belangrijk onderdeel is voor herstel na ziekte of betere kwaliteit van leven, zowel in de zorg als in hun eigen leefomgeving.

SilverFit demonstreerde hoe slimme spelvormen en 3D-technologie ouderen motiveren om te bewegen, met meetbaar effect op motivatie en herstel. Thuisarts.nl gaf inzicht in de enorme schaal waarop hun digitale platform al wordt gebruikt, maar wees ook op de uitdagingen van wetenschappelijke validatie in een snel veranderend technologisch landschap. Rotterdam Sportsupport legde de nadruk op de verbinding tussen zorgadvies en lokaal beweegaanbod via Beweegcoach.nl. Zilveren Kruis gaf inzicht in de uitdagingen van de toepassing en financiering van technologie; wat is nu ‘zorg’ en wat is ‘preventie’? De kernboodschap was dat technologie alleen werkt als de professional het nut ervan ervaart en de doelgroep zich erin herkent. De inzet van technologie in de zorg moet onderdeel zijn van een behandeling.

“Zonder menselijke begeleiding en lokale inbedding ontstaat er geen structurele gedragsverandering.”

Download hier de presentatie van de sessie 'Zorg, technologie en bewegen'

Sessie ‘Technologie en belonen’

In deze sessie begeleid door onderzoeker David de Buisonjé stond de vraag centraal hoe technologie kan helpen om mensen te belonen voor gezond gedrag. David doet wetenschappelijk onderzoek naar hoe financiële prikkels gezondheidsgedrag stimuleren. Vertegenwoordigers van Fitcoins, Healthcoin en Champ lieten zien hoe zij met slimme systemen mensen stimuleren om meer te bewegen, onder meer via spaarsystemen, wearables en bedrijfsprogramma’s. De kracht van beloning zit in het creëren van directe motivatie in het hier en nu, juist voor mensen die anders moeilijk in beweging komen. Wat opviel: waar zorgverzekeraars eerder afhaakten bij dit soort beloningsprogramma’s, lukt het deze kleinere partijen wél, vooral dankzij samenwerking met werkgevers en lokale overheden.

De belangrijkste lessen:

“Belonen werkt goed bij mensen met lagere inkomens – mits goed afgestemd op hun leefwereld. Maar structurele, publiek-private financiering is essentieel.”

Download hier de slides van de sessie ‘Technologie en belonen’

Sessie ‘Laagdrempelig bewegen met klassieke technologie’

SportDrenthe liet zien dat innovatie niet altijd ‘high-tech’ hoeft te zijn om effectief te zijn. Met hun programma ‘Drenthe Beweegt Samen’ gebruiken ze televisie als middel om vooral ouderen in beweging te krijgen. Tijdens de coronapandemie begonnen ze met uitzendingen waarin laagdrempelige oefeningen werden voorgedaan door lokale, herkenbare personen. Het sloeg aan: kijkers voelden zich gezien, begrepen en uitgenodigd om mee te doen, zonder app of abonnement. Inmiddels wordt het programma structureel ondersteund door zorgverleners die er actief naar verwijzen binnen valpreventie en beweegadvies. De sessie onderstreepte dat toegankelijkheid en herkenbaarheid – zoals bij dit concept op de regionale televisie – minstens zo belangrijk zijn als technologische vernieuwing.

Video: Eén van de uitzendingen van 'Drenthe Beweegt Samen'

Download hier de presentatie van de sessie ‘Laagdrempelig bewegen met klassieke technologie’

Keynote Deborah Nas over technologie, gedrag en de menselijke maat

Deborah Nas, hoogleraar Strategisch Ontwerpen voor Technologiegedreven Innovatie, sloot de middag af met een keynote die veel indruk maakte. Ze sprak over hoe technologie ons gedrag en onze samenleving als geheel verandert. Over hoe de toegang tot informatie en manier van communiceren en creëren radicaal veranderden door de komst van het internet. En over hoe AI zich nu ontwikkelt tot een digitale coach, vriend en zelfs therapeut.

"We zijn geneigd technologie negatief te framen, ook omdat we nostalgisch terugkijken naar onze eigen jeugd. Maar de vraag is niet of technologie goed of slecht is. De vraag is: wat maken wij ervan?"

Nas wees ons op de (soms) onverwachte gevolgen van technologische vooruitgang: het roept van oudsher weerstand op (boekdrukkunst zou ons geheugen verpesten en tv zou ons dom maken…), het beïnvloedt ons gedrag zonder dat we het merken, het maakt ons geleidelijk steeds afhankelijker van systemen en het verschuift macht richting techbedrijven. Omdat deze effecten vaak pas later zichtbaar worden, pleitte ze er net als Sjoerd Pennekamp van de Argumentenfabriek voor om er nú over na te denken – zodat we technologie bewust kunnen sturen in plaats van achteraf corrigeren. Ze gaf aan dat sterke regie belangrijk is, om ervoor te zorgen dat technologie in dienst blijft staan van het algemeen belang.

Tot slot wees ze op een paradox die velen herkennen. Ze vertelde over haar zoon, die als peuter al wist hoe hij van wifi-netwerk moest wisselen en op zijn derde YouTube-ster wilde worden. Als moeder maakt ze zich zorgen over zijn schermtijd en sociale ontwikkeling, terwijl ze als innovatiedeskundige juist zijn digitale talent wil stimuleren.

“Technologie kan bewegen een nieuwe dimensie geven. Maar het is nog zoeken aan welke knoppen we precies moeten draaien voordat we iets massaal omarmen.”

Afsluiting

Tijdens de afsluitende netwerkborrel werd nog lang nagepraat over de vele inzichten. De rode draad van de dag: technologie biedt kansen voor meer beweging, maar alleen als we die kansen slim, sociaal en inclusief vormgeven. We hebben een visie nodig voor de lange termijn, samenwerking over domeinen heen en de bereidheid om te experimenteren én te leren. Want als we technologie weten te koppelen aan menselijkheid, vertrouwen en herkenning, dan kan het écht iets losmaken en mensen in beweging brengen.