Leefomgeving

Belangrijkste lessen

Groningen

• In Groningen bleek dat de RIVM-richtlijn van 25% beweegvriendelijke openbare ruimte als geheel gehaald wordt, maar dat de verschillen binnen de gemeente groot zijn.

• Een belangrijk inzicht was daarom dat één uniforme vuistregel geen volledig beeld schetst. In een compacte binnenstad vraagt een beweegvriendelijke omgeving iets anders dan in een dorpse leefomgeving.

• De huidige norm van 1000 m² sport- en beweegaanleidingen per 1000 woningen is te beperkt, omdat bijvoorbeeld wandelroutes, fietspaden, grasvelden en speeltuinen niet altijd meetellen.

• Alleen kijken naar hoeveelheid ruimte is niet genoeg; bereikbaarheid, spreiding, toegankelijkheid en kwaliteit zijn minstens zo belangrijk.

Noordenveld

• Fysieke voorzieningen alleen zijn niet genoeg; activatie door bewoners, buurtsportwerkers en lokale partners is nodig.

• Een beweegplek wordt sterker als ook ontmoeting en eigenaarschap centraal staan.

• Begin bij wat er al is in de buurt. Kijk niet alleen naar tekorten, maar juist naar bestaande plekken, mensen, netwerken en energie.

• Betrek bewoners actief. Zij weten wat werkt in hun wijk en wat nodig is om een beweegplek aantrekkelijker en laagdrempeliger te maken.

Aan de slag

Lees het artikel en download de documentatie

Resultaten

De resultaten van Rainwalks laten zien dat regen beweging activeert, omdat verrassende elementen mensen aanzetten tot vaker lopen en extra rondjes maken, waardoor de drempel om ook bij slecht weer buiten actief te zijn verlaagt. Tegelijk versterken Rainwalks sociale interactie: buurtbewoners zoeken contact, kinderen gaan samen op pad en delen ervaringen online. Op locaties met Rainwalks gebruiken organisaties ze actief voor speelse beweegopdrachten, motiveren ze vooral kinderen, keren deelnemers vaker terug, groeit het plezier in bewegen, ervaren mensen regen als leuk en ontstaat precies de gewenste duurzame gedragsverandering richting actief buiten bewegen voor iedereen.

Belangrijkste lessen

Bewegen wordt extra leuk wanneer plezier en verrassing worden toegevoegd, zoals kunst en spellen die alleen bij regen verschijnen, waardoor mensen niet het gevoel hebben te moeten bewegen maar er vanzelf voor kiezen. De openbare ruimte speelt daarbij een belangrijke rol: kleine fysieke aanpassingen, zoals een Rainwalk op de stoep, laten zien dat de omgeving dagelijks gedrag beïnvloedt. Lage drempels blijken daarbij effectief, omdat Rainwalks geen uitleg of voorbereiding vragen en mensen er automatisch overheen lopen. Bewegen hoeft bovendien niet altijd sport te zijn; alledaagse momenten zoals wandelen in de regen leveren meer op. Samenwerking met lokale partners vergroot draagvlak, bereik en blijvende impact, terwijl Rainwalks ook bij mooi weer beweging stimuleren door ze zichtbaar te maken met water.

Aan de slag

Een vergelijkbaar initiatief als Rainwalks starten is verrassend laagdrempelig. Dit zijn de stappen:

1. Bepaal je doel en doelgroep
2. Kies je concept
3. Werk samen
4. Check vergunningen
5. Ontwerp en realiseer
6. Promoot en activeer
7. Evalueer, pas aan en breid uit

Resultaten

De Gezonde Kilometer is uitgegroeid tot een vast onderdeel van de lokale infrastructuur en vormt een laagdrempelige dagelijkse uitnodiging om te bewegen. Dit voorbeeld laat zien hoe een concrete beleidskeuze direct bijdraagt aan een beweegvriendelijke en inclusieve leefomgeving.
 

Resultaten

• Op dit moment kunnen deelnemers meedoen met drie challenges: Rotterdam – Gouda A20-A16, Drechtsteden en Alblasserwaard en Spijkenisse en Haven Rotterdam.

Aan de slag

Nieuwsgierig geworden? Download ReisWijs in de PlayStore

Resultaten

• Honderden Parijse straten rondom scholen zijn heringericht met een autovrij regime, brede trottoirs, groenstroken en speelplekken.

• In sommige straten daalde de oppervlaktetemperatuur met een aantal graden door vergroening.

• Het autogebruik in deze zones werd aanzienlijk beperkt en lopen of fietsen werd opnieuw een aantrekkelijke optie voor leerlingen en ouders.

• De transformatie is gekoppeld aan ruimtelijk en mobiliteitsbeleid: de schoolstraat is onderdeel van de bredere strategie voor een leefbare, gezonde stad.

Belangrijkste lessen

• Een krachtig narratief – Begin met een sterk en herkenbaar verhaal dat mensen raakt, zoals de autonomie van kinderen om veilig en zelfstandig naar school te kunnen fietsen.

• Sterk leiderschap – Bestuurlijke moed is nodig om weerstand te overwinnen en samenwerking tussen domeinen (onderwijs, gezondheid, mobiliteit) te smeden.

• Voldoende budgetten – Structurele financiering is cruciaal, niet alleen voor inrichting, maar ook voor participatie, communicatie en onderhoud.

• Een inspirerend voorbeeld – Start met één goed gekozen schoolstraat als zichtbaar succes dat anderen motiveert.

• De norm zichtbaar maken – Maak zichtbaar dat veel kinderen al fietsen, zodat dit gedrag de nieuwe norm wordt en beleid ondersteunt.

• Ouders en buurtbewoners betrekken – Vergroot draagvlak en eigenaarschap door hen actief te laten meewerken aan organisatie en toezicht.

• Regelgeving en handhaving – Zorg voor duidelijke regels en consequente handhaving om geloofwaardigheid en veiligheid te waarborgen.

• Omgaan met weerstand – Erken bezwaren en begin met tijdelijke of experimentele maatregelen om acceptatie te vergroten.

Resultaten

• Fietslessen zorgen voor betere techniek en groter zelfvertrouwen voor onder andere nieuwkomers, leerlingen in het speciaal onderwijs en basisschooljeugd.
• Een mobiele pumptrack en tijdelijke fietscircuits vergroten de betrokkenheid van jongeren bij fietsen als sport én als dagelijkse mobiliteit.
• Fietsstimulering wordt onderdeel van gezondheid-, mobiliteits- en woonbeleid én draagt bij aan vermindering van afhankelijkheid van de auto.
• De stad kiest voor ambitieuze infrastructuur: duizenden extra fietsparkeerplekken, grootschalige aanleg van fietspaden en het vrijmaken van ruimte voor groener en veilig fietsen.
• Ruimtelijk beleid koppelt klimaat- en mobiliteitsdoelen aan fietsen én leefstijl.

Belangrijkste lessen

• Zorg ervoor dat fietsen toegankelijk is voor alle doelgroepen door barrières zoals techniek, veiligheid en vertrouwen te adresseren.
• Kader fietsen niet alleen in transport of sport, maar in gezondheid, sociale verbinding en stedelijke leefstijl.
• Combineer infrastructuur met cultuur en opleiding. Een veilige fietspad alleen werkt beter met begeleiding, motivatie en aantrekkelijke context.
• Beweegcultuur groeit door samenwerking tussen gemeente, sport- en welzijnsorganisaties, scholen en bewoners. Werk over domeinen heen.
• Begin met praktische ingrepen en zichtbare voorbeelden, maar veranker tegelijkertijd op lange termijn via ruimtelijk beleid en visie.